Vukei ena leqa bibi

NODA Railesu e na macawa oqo e da na wilika kina na veisala e rawa ni ra vukei kina na tamata ka vakaleqai na nodra i yaya kei na i yau e na gauna e dau tarai ira kina na ualuvu se cagilaba.

Ni tei wilika sara na veitukutuku ka kaburaki ni oti na ualuvu kei na cagilaba e na yabaki 1963:

?E vuqa vei kemuni ko ni leqa e na ualuvu, ka sa yali kece sara na nomuni i yaya vakavuvale, me vaka na i yaya ni kana ka vaka talega kina na nomuni dui i sulu.

?Vei kemuni kece oqori mo ni yalo vinaka mo ni vakaraitaka yani vakatotolo vua na Roko Tui ni nomuni Yasana, se vua na i vakalesilesi vakamatanitu e volekati kemuni duadua, na nomuni leqa me qai nona i tavi na vakauta yani na i tukutuku e baleti kemuni yadua vua na Talai Veivuke e volekati koya?.

A kaya tale oqori na Gone Turaga na i Sosomi ni Talai ni Kovana ko Ratu Panaia K Ganilau e na vosa vakavula mai na Matabose ni Veika Vakaitaukei, ka a kaburaki e na walesi e na bogi ni Lotulevu ni macawa sa oti, kei na Siga Tabu eda se qai vakanadakua ga oqo.

Oqo na vo ni nodra i tukutuku:

?E na gauna e daidai era sa sikovi kemuni tiko yani kina e so na i vakalesilesi vakamatanitu me ra vakasalataki kemuni ena qaravi ni cakacaka ni veivakacokotaki kei na qaravi ni nomuni manumanu kei na i teitei.

?Ia, ni bera na nodra yacovi kemuni yani, sa kena dodonu mo ni kakua ni wawa wale tiko, ni tovolea mo ni vukei kemuni sara madaga vakaikemuni e na gauna oqo, e na nomuni vakayagataka na kakana e sa tu rawa vei kemuni, kei na nomuni qarauna na nomuni manumanu me ra kana vakavinaka, me vaka na i vakaro e sa soli oti yani. ?Mo ni tea na kakana ko ni kila ni na matua totolo, me na tauri kemuni toka ni bera ni tu donu na veika e baleta na nomuni i tikotiko.

?Sa vakadonuya oti talega na Matabose ni Qele ni i Taukei me kua ni saumi na i vakacavacava ni kau me baleta na kau ka ta me tara vou tale kina na vale vakaviti, se sosomitaki kina na duru ni bai ka vakarusai e na cagilaba kei na ualuvu.

?Sa na vakarawarawataki na ta ni kau vei ira talega era kerekere ka ra vakaleqai dina tu e na cagilaba kei na ualuvu, ka sa rusa na nodra i tikotiko.

?Au sa tauca oti talega e na i ka 12 ni siga ni vula oqo (Veverueri) e dua na lewa vata vaka oqo na Matanitu, e na vuku ni qele ni Matanitu ka bula tu kina na kau e vinakati me vakayagataki.

?Au gadreva talega me?u vakaraitaka eke ni sa vakadonuya na Matabose ni Qele ni i Taukei, kevaka era sa vakadonuya na i taukei ni qele, mera vakatawa manumanu na i taukei ni manumanu e na dua ga na qele ni i Taukei ka sa bera tiko ni teivaki e na gauna e daidai?, a kaya tale na Turaga na i Sosomi ni Talai.

Era a qai goleva na tikina bibi sara ka baleta na duavata ni veimata tamata ena gauna ni leqa bibi.

Tarava oqori na nodra cavuta na vakavinavinaka mai vei iratou na noda i liuliu na i Taukei.

Era a vosa tiko yani ka ra kaya tale:

?E dua na tikina e veivakauqeti sara vakalevu e na gauna ka laba tiko kina na cagi, ka coka tale tikoga kina na ualuvu, sa i koya na nodra duavata ka veitauriliga na veimatatamata dui kaikai e na nodra solia na nodra gauna kei na nodra i gu taucoko e na cakacaka ni veivuke kei na veivueti.

?E na ka dredre ka sega talega ni dodonu vei au me?u cavuta yadudua yani eke na yacadra kece ko ira ka ra a colata na kaukauwa ni cakacaka ni leqa ena cagilaba kei na ualuvu e na macawa sa oti. Ia, e na tiki ni gauna lekaleka oqo, ena bogi e daidai, au gadreva me?u vakaraitaka raraba yani vei kemuni, vakailawalawa ka vaka talega kina vei kemuni yadudua na neirau vakavinavinaka kei na Turaga na Talai na Kovana ni (A C Read), ka vaka talega kina ko ira na Turaga na lewe ni Bose ni Veika Vakaitaukei.

?E na nomuni vakayacora ena yalo vosota kei na sega ni kauwaitaka na veika e dui baleti kemuni kei ira era vakararavi vei kemuni, na cakacaka sega ni cegu ni veivuke raraba vei ira na wekada?.

E a tini e kea na nodra vosa na Turaga na i Sosomi ni Talai ni Kovana ko Ratu Penaia K Ganilau.

More Stories