Vesu o Jale

SA VUQA sara na i talanoa kei Jale Seveti (Charles Savage) eda dau rogoca cacavukavuka wale tuga e na bati ni tanoa, se na vanua ni veiwali me toso tikoga kina na kena voli na yaqona, ia, e na macawa oqo eda sa na tekivu wilika yani kina na kena i talanoa dina na turaga ni Sweden oqo, ka a la’ki vaqara yasi ki na Tikina ko Navakasiga mai Bua, me yacova sara ni sa la’ki kacikaci ni cagi no, e na delana o Koroipita, volekata toka ga na koro ko Naviqiri e na gauna edaidai.
E vakamacalataka mai ki na Na i Lalakai o Livinai Beya ka Turaga ni Mataqali ko Nativi e na koro ko Naviqiri ni i talanoa eda na vakarau tekivuna yani oqo, era a dau talanoataka mai vua na tubudra vakavica, yaco sara mai vei nona turaga i tubutubu, ka vakadewataki sobu sara mai vei koya, ia, ena gauna oqo e sa vakaleleca sobu sara tiko ko Beya ki vei ira nai sausau vou ni koro ko Naviqiri me baleta na i talanoa ka a yaco dina e na nodratou dela ni soso ena dua na gauna makawa sara.
E kaya o Beya ni a gole mai ki Toga Matanisiga ko Seveti ena yabaki 1807, e na nona biubiu mai Ositerelia, ka dewa sara mai ki Viti e na dua na waqa.
Ia, na waqa oya e a qai mai voca ena dua na cakau, volekata na yanuyanu ko Nairai e na yatu Lomaiviti.
Tomana ni nona sa kila vakavinaka tiko na vosa vaka Toga, e vakavuna na nona veimaliwai vakavinaka sara ko Seveti ka rau veitau dredre sara kei Ratu Naulivou mai na yanuyanu Turaga mai Bau.
Kuria ni gauna talega o ya e vakacuruma yani kina na nona i vadi qaseqase o Seveti, ena nona kauta mai na nona i yaya mai waqa, ka mai vakaraitaka sara na kena i vakavakayagataki ki vei ira na Turaga ni Bau, ka vakavuna na nodra vakaitavivata e na veivaluvaluti kei ira na meca, ka ni se qai matai ni gauna mera vakayagataka kina na dakai na noda qase e na gauna e liu.
E kaya o Beya ni gauna talega o ya era sa raici Seveti cake kina na qase ni yanuyanu Turaga, me vaka e dua na Kalou, e na vuku ni i yaragi e kauta voli mai, ka ni cabolo ga vakadua, sa mate sara ga na tamata.
E na qai kuri tale yani

More Stories