Vakatotomi mai Tavua

Update: 10:44AM ENA noqu gade voli siga tolu e na yasayasa vaka-Ra, kau mani nanuma sara me�u sikovi ira tu mada na noda e ra tiko e na vanua oya, me baleta na veika e ra dau tagica lo tu.

Au a vakayacora talega na veisiko vakaoqo ena vanua o Cakaudrove West, ia, e dua na gauna vinaka oqo vei au me�u rogoca kina na domodra na tiko e na muaira ni noda vanua o Viti.

 Oqo na nodratou koro na Yavusa Navauvau. ka ratou se qai veivosaki wale tikoga e na dua na gauna lekaleka oqo kei iratou na Parliamentary Standing Committee On Justice, Law & Order e na nodratou kudruvaka tiko na yavusa oqo na nodratou qele ka sa taura tiko na matanitu volekati Vatukoula.

E ratou dikeva na Komiti oqo ni sa rui levu dina na yavusa era saga tiko na qele vata ga oya, ia, e dodonu ga me ratou vakatulewataka na ITLC se o cei e dodonu me soli vua na qele oya ni se bera ni lakovi tale na i karua ni kalawa.

Ia, na ka e leqa tiko ni veimataqali lawa e ratou sa biuta mai na matanitu oqo, e sa na bau vakadredretaka sara ga na nodra sasaga na i Taukei ni qele, e na kena sagai me vakasukai tale vei ira na nodra qele dina.

Au sa tiko gona kina ni kua me�u vakadikeva na nodratou veitalanoa kei na matanitu, me baleta na veivakatorocaketaki.

Na vakacaca e cakava na cagilaba o Winston e na koro oqo e 13 na vale era vakacacani sara ga vakadua, ka 100 vakacaca e ra vakacacani vakavo, ka se sega ga ni vakadeitaka na matanitu na veivuke me gole kina.

E lewe vuqa na lewe ni vanua, era sa rere na vakatututaka yani na nodra leqa ki na matanitu, ni oti na nodratou a jajitaki e lewe 5 na lewe ni vanua, rua na marama kei na 3 na turaga e na vakayagataki i lavo cala.

E na sega ni taqusi rawa mai na nodra vakasama na lewe ni koro na veika e yaco vei iratou na lewe 5 oya, e na vuku ga ni nodratou taura cala na i vakasala.

E ra kaya na lewe ni koro ni se qai ravuravu oti ga na cagilaba o Winston, era sa gole yani na sotia, ka liutaki ira tiko yani e dua na satini, ka ra vakadikeva sara na vale vovou me sa dabe e na koro oya.

Oqo sara ga na vu ni leqa ni o ira era a vakalewena na tikidua (card) ka kauta yani na matanitu me baleta na veivuke ni cagilaba, e ra okati me ra dau basu lawa (criminals), ka ra kau ki valeniveilewai, ka ra jajitaki.

E dua na ka vakaciriloloma e a yacova na koro oya e na gauna e ratou sa gole yani kina na i vakalesilesi ni matanitu, ka tawasei gone mai vei tinana, me sa kau yani ki na mata veilewai, ka la�ki jajitaki.

Me yacova mai na gauna au vosa tiko yani kina oqo e se bera sara ga ni dua na i yaya ni vale e rawa, ka ni ra kau tikoga mai vakalalai, ka ratou tukuna tale na sitoa ni yaya e ra kau tiko yani me ra sauma tale na i taukei ni yaya na kena vakaleleci mai na nodra i yaya ki na koro.

Na tamata madaga e ra se vakruru tikoga oqo e na valelaca, ka so e ra sa la�ki tiko vei ira na wekadra.

Na koro talega oqo e gunu wai tiko e na matanitu, e na nodra sauma tiko na nodra mita ni wai .

Na leqa levu e tiko ni sa sega na wai, ia, na nodra koro e dabeca sara tikoga na vanua ka rawa ni cerumi mai kina na wai mai na loma ni qele (boreholes).

Gauna ga e sa sega ni saumi kina na nodra bili ni wai, e sa la�ki sogoti sara na nodra mita ni wai, ka so e cavuraki sara.

Na veika oqo e sega sara ga ni ra walia rawa na lewe ni koro ni nodra bili ni wai e yacoyacova sara yani na $700, $800 ka so e yacova sara na $1000.

E vakaloloma dina me da raici ira na lewe ni koro oqo e na nodra sa vakabobulataki ira e na vaqara sasalu me rawa ni ra gunuva kina na wai savasava.

Na koro talega oqo o Korovou e cici sara tikoga e loma na gaunaisala ni matanitu me gole vaka koya ki Nadarivatu.

E ra sa dau veisivi totolo kina na motoka, ka sa mate oti talega kina e rua na gone.

E se sega tikoga ni raica rawa na matanitu na tikina oya me bau biuta takosova e gaunisala e dua na ulunivanua lailai (hump) e na gauna oqo.

Sa vuqa na kerekere e vakayacori ki na matanitu ka veiliutaki tiko e na gauna oqo, ia, e rairai era didivara, se ra via vakavaravarai ira beka ga.

Na i otioti ni gauna e a veisiko kina ki Balata Primary na noda Paraiminisita, era a kerea tale na lewe ni koro na veika me baleta na nodra gaunisala, ka ratou rogo sara tikoga na i vakalesilesi ni gaunisala, me yacova mai oqo, e sega ga ni dua na ka e se caka.

Na tabana ni Bula e gadrevi me vakatorocaketaki e Korovou sa i koya me vakasavasavataki na valelailai, me keli vinaka na i vakata, me ra tuvani vakamatau na vei valevale, ka me ra tara vinaka na vei vale e na i vakatagedegede ni gauna oqo.

Na veika kece oqo e se sega tu ga ni vakayacori, ka sega ni macala mada na tabana ni matanitu cava e dodonu me dikeva na veika oqo.

E vuqa sara na veivalevale e na koro oqo e ra se tara sara ga mai na nodra solesolevaki na lewe ni koro e na nodra dau musuka na nodra dovu na kai Idia (GANG) vest.

Era saumi ira na taravale o ira na i taukei ni veidovu me tara kina na nodra vale na kai Viti, ka ra qai musu dovu wale nai taukeio ni vale, me yacova sara ni sa sauma oti na nona vale.

More Stories