Vakadomobula na kaukauwa ni yaqona

NA gauna oqo, e sa vakadomobula na gunu yaqona era kitaka tiko na cauravou, ka oka kina e so na goneyalewa e na noda veikorokoro.

E kaya ko Nasio Nayacarogo, na turaga yabaki 70, ka i Liuliu ni Yavusa e na koro ko Naraviravi e na tikina ko Tokaimalo, ena yasana o Ra, ni gauna ni nodra bula vaka cauravou e dua na gauna e na bau guiguilecava dredre, ka ni se rogoci ga e dua na domo e na loma ni koro.

“Ia ni kua dau levu na gauna ni da qai yadra mai na mataka lailai, eda na raica nira se qai kakasivi mai na cauravou ni se qai maca mai e na dua na bameti, ” e kaya.

E kaya o Nayacarogo ni oya sara ga na vuna eda bera tiko kina vakalevu na i Taukei e na gauna oqo.

“Kevaka me da gunuva vakavuku na yaqona, me vaka era dau vakayacora na neimami qase e na gauna e liu, au vakabauta ni na sega sara ga ni dua e leqa.

“Era na vuca ga na kakana, ka vakakina na vuata e na dui vuna, ka sautu na noda koro e na veika vinaka, ka kena i lutua ni na kaukauwa na noda vei rogorogoci, ka vakakina na noda vei rokorokovi, ” e kuria.

“Na gauna keimami se bula donuya mai e na yabaki 1945 ki na 1954, e sa dua dina na gauna taleitaki duadua vei keimami na gone e na gauna oya ni keimami dau solesolevaki vakoro e na veigauna kece.”

Kuria ni sega vakadua ni dua na cauravou e beca na lewa ni vanua, kevaka e dua e na beca, e sa na la’ki kau mai e na vale ni soqo, ka qai kuitalaki koya e dua na turaga, ka sa nona i tavi sara tuga na veivakanakuitataki.

Tomana e na nona kaya ni gauna e dau vakayacori kina na Bose Vakoro, era na dau gunu yaqona ga na turaga ni vanua, ka ra qaravi yaqona na cauravou, ia, era sega vakadua ni dau gunuva na yaqona, ka nodrai tavi ga na veiqaravi.

E vakamacalataka o Nayacarogo ni ra sa dau vakasisinaitaka vei ira na nodratoun qase na yaqona me rawa ni maca totolo, me ra la’ki vakacegu na cauravou, me rawa ni qaravi tale na i tavi e na siga ka tarava.

Tomana o Nayacarogo ni ka kece e caka e nakoro, e ra vakaitavi sara ga kina na lewe ni koro, me vaka na were vakoro, na i teitei ni koro, na sasamaki , na kena tara e dua na vale kei na vuqa tale.

“Au dau vakasamataka ni gauna era dau cuki kina na neimami qase, era na kelia ga na qele, ra qai viritaka mai muri, ia, o ira na tinai keimami, era sa dau taura tu yani e yadua na kau me ra vuruka sara tiko vaka matailalai na qele oya,” e kaya.

E kaya o Nayacarogo ni gauna oya e se sega kina na gaunisala me vaka e ra sa sotava tu e na gauna nikua, ia, na kakana e vuca ga e nakoro, ka ra sega vakadua ni leqa e na kakana kei na yaqona.

Tomana ni ra dau vakavodoki ki na ose na taga tavioka, na taga dalo, ka vakakina na taga yaqona e na gauna era la’ki volivolitaki kina ki na makete e Tavua.

“Keimami dau lako e na yakavi siga, la’ki moce e na dua na delana ka voleka ki Tavua.

“Sa dau rairai vinaka dina ni sa waqawaqa tu na buka e na dela ni delana, ka vica toka na i binibini, oya ni dua na i binibini buka, dua na matavuvale.

‘Keimami dau vakayakavi toka ga e na yasa ni binibini buka, ka dau vakaororgo i tukuni vei ira na qase, ka sega ni vakila ni sa kabulu na matai keimami, ni sa tawa vinaka tu na kete,” e kaya.

Ia, na gauna ga e kida mai kina na rarama, era sa vakavodoka na nodra kako vei ira na ose, ka veituitui sobu yani ki Tavua.

Kuria o Nayacarogo ni gauna ga e sa oti kina na i voli, e sa na voli sara na suka, masima, masese kei na so na kakana, me sa ia lesu tale na i lakolako ki nakoro, ka sega tale ni qai moce e na delana.

E kaya o Nayacarogo ni dau vakatoka oya na nodra parokaramu na lewe ni koro e na vei siga Vakaraubuka.

Tomana ni gauna e liu e ra dau tea na pinati, na raisi e na yasa ga ni nodra koro, ka ra qai vodo ose taka sobu mai na taga raisi me mai qaqi sara yani Barotu ka bau vakatoka ga oya na kena yawa.

Kuria o Nayacarogo ni gauna e sa qaqi oti kina na raisi, era sa qai vakaleleca cake tale na ose ki nodratou koro me ra la’ki wase na lewe ni koro.

“Oya gona na veilomani ka ra dau vakayacora tiko na neimami qase e na gauna e liu, ka sega ni vakabibitaki na i lavo, me vaka e da sa vakayacora tiko e na gauna oqo, ” e kaya.

Tomana o Nayacarogo ni vakatautauvatana na bula e sotava mai e na gauna ni nona cauravou, kei na veika e raica tiko e na nodratou loma ni koro e na gauna oqo, e sa veiyawaki sara ga na kena duidui.

“Baleta beka na vei lawa vou era bulia tiko na dau buli lawa e na gauna oqo” e taroga.

Sa nuitaka tiko o Nayacarogo ni na vakadaberi tale na Mataveilewai i Taukei me rawa ni kaukauwa tale kina na lawa e nakoro, me vaka e vola toka mai e na Na i Lalakai o Ratu Isireli Vesikula e na nona dau veibulagoci tiko mai vei keda na lewe i Viti e na veimacawa.

Tinia na nona i talanoa o Nayacarogo e na nona vakavinavinakataka na matanitu e na veivuke e sa yaco tiko yani e na nona koro me vaka na kakana, ka nuitaka tiko ni na so tale yani na nodratou valelaca, me vaka ni lewe levu na matavuvale, era se cili tikoga e na nodratou valenisoqo e na gauna oqo.

More Stories