Nai vosavosa vaka-Viti

ESA koto oqo e ra nai kuri ni ivosavosa vaka-Viti eda vuli tiko mai kina ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.

Na ivosavosa cava kena ibalebale vosa vinaka, vosa vaka kamikamica ia e ca tiko na lomana.

Kena isau: Kamikamica vaka yate ni sumusumu

Vakamacala: Na sumusumu e dua na mataqali ika levu toka ni cakau, kei na lomaloma; duidui na rokana; vak na irairai ni sokisoki, sega na votona; laukana ena so na vanua; vuce na ketena ni curuma na cagi, e kana vinaka ka kamikamica sara na yatena.

Ia e rawa nida gaga se da mate sara kina ke tuna vaka ca. E kamikamica gona na yate ni sumusumu ia e rawa ni vaka vu leqa. Ni dua gona e dau vosa vinaka ka vosa vaka kamikamica qai ca tiko na lomana ena qai cavuti vua na ivosavosa qo: Kamikamica vakayate ni sumusumu.

Na ivosavosa cava e cavuti vei ira era dau tu ga vakadua e na koro ka ra sega ni dau yasa.

Kena isau: Toa ni koro

Vakamacala: E rua na mataqali toa e tiko e na koro, ka dua e tiko e veikau. Na toa ni koro e dau kilai tani ni dau tu ga vakadua e na koro. E kena ibalebale qo ni o ira e cavuti vei ira na ivosavosa qo sai ira era dau tu ga e na koro ka ra sega ni dau yasa. Era dau tutaka na cakacaka ni koro kei na vanua.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale via taura tiko ga e dua na ka ena vanua o vulagi kina (qo mo lai taukena se taura)

Kena isau: Luvu mai na nomu waqa

Vakamacala: Ni luvu na nomu waqa o sega ni nakita. Ia ni dua e luvu ena lomani, ni sa taukei ga e sa na cakacaka nona sara. O lomani sa mai levu sara na ka o cakava, qai cavuti kina na ivosavosa qo: Luvu mai na nomu waqa.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale dui sota kaya ga na tamata kei na ka e a digitaka.

Kena isau: Dui seva ga na bua a tea

Vakamacala: Na bua e dua na mataqali kau salusalu eso, me vaka na buaniviti, buanivalagi, buasala kei na buatoka. O koya gona ni dua e via seva e dua na bua ena lai seva ga mai na bua ka tea. E dau cavu vakalevu na ivosavosa qo vei ira na yalewa ka ra digitaka cala na tagane me watidra, ka ra kune ka rarawa kina ena gauna ni nodra tiko vakawati.

Na ivosavosa cava e dau tau vua e dua na veitau se rua e veikilai ni sa vakarau me rau veitalatala, ke veitalatala vinaka se ca.

Kena isau: Daru qai laki sota ki vuni gasau leka.

Vakamacala: Na gasau e dua na mataqali co balavu vakatagona, drau babalavu veitava, se vulavula levu matailalai, kune vakalevu ena batinisala, iteitei kei na vanua sigasiga, yaga ena tara vale vakaviti, sole ba, dianimoto se itiqa, cina, ivakada ni uvi &s.

O koya gona ni rau lewe rua e rau sa vakarau veitalatala e rau na qai dui kaya: ?daru qai laki sota ga ki vuni gasau leka?, oya ke rau kila ni rau na sega tale ni sota se veirai vakadua ena nodrau bula qo. Na vuni gasau leka oya e kainaki ni tiko mai Bua ka ra dau laki sota kina na yalo ni sa mate oti na tamata.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale na ka vinaka ka digitaki e dau biu koto mai me kedra na iTaukei ni sa kau na kedra na vulagi.

Kena isau: A i lutua

Vakamacala: Nai lutua na magiti se iyau digitaki, lutu tani ena votavota, vakabibi me kena se nona na turaga: e dau kau iliu na ilutua ni iyau i valelevu, da qai kauta imuri na noda ivota, ka vinaka se talei me itnitini ni soqo, solevu, kana &s: Na ilutua ni solevu qo na kana magiti.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale na dede ni nona tiko sa lai taukei sara.

Kena isau: Ti kina na wakana

Vakamacala: Na ti oya ni tubu sobu (qo na waka ni vunikau). Ni dua na vunikau e tubu tiko ena dua na vanua na dede ni kena tubu tiko ya sa lai titi sobu sara na wakana. O koya gona ni dua e vulagi ka lai tiko ena dua na vanua ena dede ni nona tiko qo sa lai taukei sara qai cavuti kina na ivosavosa qo.

Na ivosavosa cava e cavuti ni o saga mo tarova se qarauna e dua na ka o tiko sara ga kina, ni o wele ga se yali e baci yaco se caka tale.

Kena isau: Sevuka na waikala

Vakamacala: Waikala na wai tu vakadua, robota tu na delana na ka drokadroka yacana na kala. Ni sevuki se wasei na kala ena makare vinaka na wai, ni laveti ga na liga ena sotasota tale. Oqo me vakataki ira na gone ni tukuni se vakatabui e dua na ka mera kua ni cakava, e sega ga ni dede sara cakava tale.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale sa qaravi vakaca na cakacaka ni tau na uca.

Kena isau: Dralabika

Vakamacala: Na Dralabika e vu mai na veiwere; na veiwere na loga ni uvi.

Ni sa dau were oti tu na veiwere me qai tau na uca ena dredre sara ni kama ni sa suasua qai veikabiti na co, gasau, vakabibi qo ena uca ni vulaitubutubu me donumaka na se ni drala.

O koya gona nida via qarava e dua na cakacaka ena gauna e tau kina na uca ena dredre na noda qarava, qai cavuti kina na ivosavosa qo.

Na ivosavosa cava kena ibalebale era tautauvata vinaka sara ga o ira era soqo tiko. Era itovo vata, vakasama vata, itutu ni bula vinaka nodra rawa ka kei na so tale.

Kena isau: Veisoqovi vaka ulu ni Tivoli.

Vakamacala: Ni o keli tivoli ke o dikeva vinaka e dua na lewena ena tautauvata vinaka kece na kedra levu kei na kedra cere, o koya gona e qai cavuti kina na ivosavosa qo.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale tamata e vodi vua na vosa sega ni rogoca se kauwaitaka na veika e vakaroti kina.

Kena isau: Tamata daku ni ga

Vakamacala: Na ga eda sa kila kece ni dravia na vutia. Ia ke o sova na wai e dakuna ena sisi ga, se qalo tu mada ga iwai ena sega ni suasua.

O koya gona nida vosa vua e dua ena maumau wale na noda vosa vua ni sega ni rogoca se kasa vua na ka e tukuni tiko yani vua.

Na ivosavosa cava e dau tukuni vua na tamata vucesa ka kana levu.

Kena isau: Mate e taba, bula e loma

Vakamacala: E dau kilai tani eso na manumanu nira vaka tabadra, ka ra dau vakayagataka na tabadra mera vaqara kedra kakana kina. Ia, ni dua na manumanu e sa mate na tabana, ena qai bula tu ga ena kakana e kau mai vua. O koya gona ni dua na tamata e dau bula tu ga ena kakana e kau mai vua ka vucesa laka na kena cakacakataki ena qai cavuti vua na ivosavosa qo.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale e dua sa lako se mate sa qai biuta tu mai na ca kei na nona duka se nona cakacaka.

Kena isau: Sa bale na kau ka vakasorena

Vakamacala: Ni dua na kau vakasorena e bale, ena lutu ga na sorena ka rawa ni bula tale, ia na kau ena mate vakadua. Na kena vinaka kei na kena ca ena qai kilai ga ena sorena ka na tubu tale mai oya. O koya gona ni dua na tamata e sa mate se lako ina dua na vanua qai biuta tu mai na nona cakacaka, ena qai kilai ga na nona vinaka kei na nona ca ena cakacaka e biuta tu mai.

Ena qai tomani tale yani.

More Stories