Na yavu dei ni bisinisi

ENA veitalanoa me baleta na noda vakailavotaki na kawa iTaukei, au via vakabibitaka na yalomatua kei na vosota meda rawa ni bulia cake kina na noda i yau vakailavo.

Au vosa tiko oqo ena vukudra na noda vei bisinisi eso ka ra taukena tu na veivale vakabisinisi (properties) ka ra vesuki vakadinau ena Baqe (mortgage).

Eda raica nira sa tu na veivale vivinaka vakaoqo, ka nodra na kabani ni yasana, se dua beka na yavusa, mataqali, se tokatoka, ka na via balavu toka na kedra sausaumi tiko mera qai galala ka noda vakadua.

Eso, e laurai ni sa sega ni rawa mera vosota, ka dau tubu cake mai na vakatutu mera sa volitaki ga, ka wasei na kedra i lavo.

Oqo e mataqali rai vovodea sara, ka dodonu meda kua ni vakatara me veitalanoataki ena keda maliwa.

Meda nanuma tiko ni sa saumi oti e dua na vale ni bisinisi vakaoqo, sa yavu sara tiko ga ni noda buli yau ena veigauna mai muri.

Nira sa tu vei keda na ‘properties’, e ka rawarawa sara na nodra soli dinau vei keda o ira na Baqe ena veika kece eda gadreva vakabisinisi.

Oya era dau vakatokai mera ‘assets’ kara i vakadei vinaka sara ni dua na bisinisi.

E vica na kabani lelevu e nodra veitavioka na voli ‘properties’, ka taukeni ira; e dina nira colata kina na veidinau lelevu, ia, era rawa i lavo vakalevu kevaka era redetaka na veivale oqori ena i lavo vinaka, ka levu cake sara mai na sausaumi ena Baqe.

Era vakatokai o ira na bisinisi vakaoqo mera ‘properties management companies’.

Kivei keda na kawa iTaukei, era vakabauta eso na wekada daunibisinisi, ni mataqali kena oqo e ganiti keda vinaka ena gauna e daidai.

Eda sa tovolea oti na vakasitoa, vakabasi, vakawaqa, ka taukena na veikabani vakamisini lelevu kei na so tale, ia, e vuqa era kasura.

Au sega ni kaya oqo meda guce kina, au vakabibitaka ga me tiko kivei keda na kila, kei na draki ni kena yalo meda qarava rawa kina na veibisinisi vaka oya.

Eda na vulica ka tovolea tiko ena veisiga; eda tucake ka lutu, cici ka tarabe; meda kakua ni soro me yacova nida sa buta vinaka ka dei na noda qaravi bisinisi.

O koya au vakabauta tiko kina ni veiganiti ena gauna oqo meda yavutaka na noda bula vakabisinisi ena ‘properties management companies’.

Eda raica ni sa vuqa sara tiko na kabani ni veiyasana era gumatua ena voli ‘properties’ ka dodonu mera tokoni mai vei keda kece sara.

Au sa vakatututaka e loma ni Palimedi me dua na ‘qoliqoli tax’, me noda na kawa iTaukei, ka dua na kena i wase mera vukei kina na noda veikabani ni yasana.

Oqo ena vakatotolotaka sara na noda vakailavotaki.

E daidai au vakamamasu kivei keda kece sara me lewai vakayalomatua na veilavo e wasei kivei keda ka rawa mai ena noda i yau bula.

Ena uasivi taudua kevaka eda yalovata me tekivutaki e dua na ‘property management company’ ena i lavo wasei oqo, me noda, ka nodra na noda kawa ena veigauna mai muri.

Eso na noda i yau bula e keliraki ga, se taqei, ka sa mani oti vakadua yani; e vinaka kina mera vakavurea e dua na kabani e dei me vaka na ‘property management company’.

Ena yavu ni dua na kabani vakaoqo, era na qai babasika mai kina na veimataqali kabani tale eso me vaka eda raica tiko nikua ena Fijian Holdings.

More Stories