Na iwiliwili vaka-Viti

ESA koto oqo e ra nai kuri ni iwiliwili vaka-Viti eda vuli tiko mai kina ena macawa sa oti, ni wiliwili sara yani.

Tini na iQavi, Taba, Titi (Tiritiri wai) na Masima – Dua na Wai
Kena ivakamacala: Ni tini na iqavi na masima dua na wai. E dau cavuti talega ena so na vanua ni tini na taba se tini na titi masima dua na wai. Na iqavi na itawatawa ni masima ni Viti, vakalevu me titinidogo, sei, qai tali, vakaitubetube. Ena so na vanua me vakataki Lomawai era dau tukuna kina vaqo ni tini na taba na masima dua na wai. E duatale na kena ivakamacala e tukuni kina vaqo, me vaka ni a caka e Lomawai ena tikina o Wai, ena wai e kune kina me rawa kina na masima era sa mani tukuna na qase me sa iwiliwili vakaviti ni tini na taba na masima dua na wai.

Tini na ikovu Vakalolo – Dua na wai
Kena ivakamacala: E dua na kena ivakamacala e tukuni kina vaqo ni vakalolo e waicala tu, nida kania e vaka tu ga eda gunu wai baleta ni waicala tu. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na iwiliwili vakaviti qo ni tini na ikovu vakalolo dua na wai.

Tini na taga Voivoi – Dua na ibuki
Kena ivakamacala: Na voivoi e dua na mataqali itei vaka na vadra leka sega ni vua, wadrovu, drau babalavu momoto votovotoa vakasuina, dau tei na sulina. E dau bukibuki yatini na voivoi. Ni buki vata e tini na voivoi qai cavuti kina me dua na ibuki. (ivolavosa)

Duanadrau na taga Voivoi –
Dua na butu
Kena ivakamacala: E dua na kena ivakamacala e tukuni kina vaqo ni dau saqa oti na voivoi qai dau sigani oti ya qai butuki me malumu, ni sa malumu qai walui.
O koya gona ni butuki e duanadrau na voivoi qai yavutaki mai kina na iwiliwili vakaviti qo ni duanadrau na voivoi dua na butu.

Tini na Tabakau – Dua na kau
Kena ivakamacala: Na tabakau oya na ibe drauniniu tali taqavirua. E dua na kena ivakamacala e tukuni kina vaqo ni dau tali na drauniniu e dau tu ga na kena uto se kena sui. Ni tali oti qai sigani me mamaca, ni sa mamaca na kena kaukaua e vaka sara tu ga na kau. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na iwiliwili vakaviti qo ni tini na tabakau dua na kau.

Ni Tini na Uvi – Dua na Duqele
Vakamacala: Ena dua na kena ivakamacala e tukuni kina vaqo ni du na iwiliwili ni uvi.
Na duqele ni sa dau keli na buke ni uvi qai buli cake na qele me duducake, qai tiko sara icake na uvi. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na iwiliwili vakaviti qo ni tini na uvi dua na duqele.

Ni Duanadrau na Niu – Dua na Koro
Vakamacala: Ni vesuvesu e 100 na niu e robota sara ga e dua na vanua levu ia ke qai biu tale iwai ena robota e dua na vanua levu vaka sara ga e dua na koro nida raica yani.
O koya gona qo qai yavutaki mai kina na iwiliwili vakaviti qo ni duanadrau na niu dua na koro.

Ni Duanaudolu na Niu – Dua na Selavo
Vakamacala: Na Selavo ena gauna e liu e se dau taurivaki kina, ia ena gauna qo sa taurivaki ga na iwiliwili vakaviti qo na tini na niu se duanadrau na niu.
Na cava e dau vakatokai ena dalo ni sa dau bini tu – ‘Duludulumata’
Vakamacala: Na dalo e sega ni wili, ia e dau bini ka vesu, tuva ga me rewa i cake.
Qo e yacana na ‘duludulumata’ (duludulu – oca, vakaoca; mata – tiki ni yago ka vakayagataki ena rai) Duludulumata – vakaoca na mata ena raica na ibinibini dalo levu oya.

More Stories