Mai Drevekai ki Nakauvadra

ESA koto oqo era nai kuri ni tukutuku nei Peni Tabua Tamanivalu na turaga ni Naloto ka veibulagoci tiko vei keda e na veimacawa, ni wiliwili sara yani. Ena macawa sa oti e dua na i tukutuku e a laveta tiko mai o Peni Tabua Tamanivalu me baleta na Ulu tabu kobukobua e na i lavo pepa ka sala vata tiko kei na vucu se lawata ni gauna e sereki tiko yani kina na Ulu oqo.

ESA koto oqo era nai kuri ni tukutuku nei Peni Tabua Tamanivalu na turaga ni Naloto ka veibulagoci tiko vei keda e na veimacawa, ni wiliwili sara yani. Ena macawa sa oti e dua na i tukutuku e a laveta tiko mai o Peni Tabua Tamanivalu me baleta na Ulu tabu kobukobua e na i lavo pepa ka sala vata tiko kei na vucu se lawata ni gauna e sereki tiko yani kina na Ulu oqo.

E tomana o Tabua e na nona i tukutuku ni dua na tiki ni vucu e sereka tale tikoga ni Ulu tabu kabukabu e na noti ka vakaraitaki ni oqo na ului Tui Novinoti ka sai koya na tui ni vatu domoni se i lavo domoni ka tukuni ni lewa nai yaubula ni noda veikoloni.

E kuria o Tabua e na nona i tukutuku me da raica mada vakamalua na dina ni tukutuku e sereka tiko na lawata qo e na vuku ni Ulu e tabaki koto e na i lavo veva.

Ulu tabu kabukabu e na noti

Sai koya na ului Tui Novinoti

O koya na Tui ni Vatu domoni

E lewa nai yaubula ni noda veikoloni

Ni basika nai tukutuku ni i lavo se vatu se Ulu tabu e kabukabu eda lomatarotaro ka vakataroga tiko se na ulu i cei qo, me vaka e dua na sere e kaya ?o cei e ulu e tabaki na i lavo, lia ro na lequ taro?

Ia, e vakaraitaka o Tabua ke sa tukuni ni ului Tui Navinoti se Ului Tui Vatu se na Uluna na Ulumatua, se Ului Tui Viti e kena ibalebale e dusia tikoga e dua na tamata tabu saka yani.

Ia, e na macawa oqo esa vinakata talega o Peni Tabua Tamanivalu me na wasea yani vei keda ni dodonu me na matata taumada na Ulumatua ni vitu nai tutu oqo me vaka esa vakaraitaka oti yani o koya e na vica na macawa sa oti.

?O ira na Sauturaga e Viti me ra veilakovi ka ra veitalanoataka se tiko e vei na nodra ulumatua, ka vaka kina o ira na Bati, Gonedau, Matanivanua, Vunivalu se Tui, me rawa ni taucoko kina na kena vakasaqarai na Tui kei Viti,? e kaya o Tabua.

E tomana o koya na turaga ni Naloto oqo ni sa yaco me ra veisemati na veivuvale oqo ena rawarawa sara na nodra dui kila na nodra Ulumatua. E kaya ni dodonu talega vei rau na vuvale e rua oqo me rau na vakasaqara na nodrau Ulumatua.

?Na vuvale e rua au vinakata me rau na vakasaqara na nodra ulumatua oya na Yavusa Wailevu se ko ira na kai Wailevu se o ira na Yavusa Wai ka vaka kina o ira na yavusa kai Bure se Burenitu,? e kaya o Tabua.

E kaya o Tabua ni o rau na lewe rua qo o Wailevu kei Burenitu e rau na kila tiko na veivuvale e rau veiwekani kina ka rau veisemati talega kina kei na nodra dui Ulumatua ka me rawa ni vakalasikati kina na Tui ni vanua lomani qo o Viti.

?Na i lakolako eda mua tiko kina oqo ena yaco kece sara ki na loma ni vale se ki na loma ni Bure me na qai la?ki vakamatatataki mai kina na veika e baleti keda na kawa i Taukei,? e kaya o Tabua.

?Au sa kerei kemuni na kai Burenitu mo ni sa yavala ka vakasokomuni kemuni mo ni vakasaqara na nomuni Ulumatua esa tiko e vei ka vaka kina vei kemuni na Yavusa Wai ka me rawa ni da vakacabera na nona gauna na Ulumatua ni sa totolo sara tiko na toso ni gauna,? e kaya o Tabua.

E tomana o Tabua e na nona i tukutuku ni gauna esa na basika cake mai kina na Ulumatua ena levu talega na ka e na basika vata mai se dusia ni sa yaco mai na nona gauna oya na veisau ni veiliutaki, sala vata na vakatakilakila ena basika tiko ena noda vanua.

E dua na vucu e tiko qoo e ra e vakaraitaka e kaya ni sa na vukici na ilavo veva, me vaka esa veisau vakavica qo na noda i lavo k avaka kina na na oti ni veibisinisi mesa na laurai se na bisinisi cava ga esa na bula tiko.

Noda vanua ka sa na taiki

Sa tukuna oti na madigi

Ena oti kece na veibisinisi

Noda i lavo talega e na vukici

Votu cake tu na ulu ni kai Viti

?Ena gauna talega oqo esa na basika na veimataqali vatu talei me vaka esa tekivu babasika tiko e na veivanua na levu ni koula kei na veiyau bula tale eso ka kaya tiko na vucu ni sa matua me vaka e koto oqo era,? e kaya o Tabua.

Nai vola koya e soli koto kina

Na i vola ni vatu taleitaki dina

E tolu na vatu e volai tu kina

E matai na koula dina

Ai karua na mataniciva

Ai katolu e viavia matalia

Na onikisa e vola koto kina

?Oya saraga na veimataqali vatu era bini ka sura tu e na noda vanua ka sa na muria donu ga mai na gauna nei koya na Ulumatua me na laurai votu mai,? e kaya o Tabua.

E kuria o Tabua e na nona i talanoa ni vanua o Mana me vaka eda sa rogoca oti vakavica na Kato ni mana kei na veika e ologi koto kina ka sa na dusia tale tikoga mai na nona gauna na Tui Viti se o koya na Ulumatua.

Isa ko Mana au butuka

Daimani kei Mamanuca

Vakayaca kina kato vatu ni tubuda

Kautoni era vakalutuka

Ena draki ca era donuya

?Au vinakata me?u na sereka tale mada yani ni sa doalvi oti na gauna ena kena tarovi eso na veika e vakayacori e na noda vanua ka tauri tale tu ga na lewe ni veiliutaki ka dodonu me da kila tiko ni sega ni dua na lewa dodonu ena basika mai vua e dua na tamata tabu yani e veliutaki tiko e na gauna qo ka ni sa tukuna tu na vucu, ka vosa tale tu ga vakakina na i Vola Tabu me da kakua ni goleva e dua e tiko vua na i cegu ni bula,? e kaya o Tabua.

Na kisi ni gauna sa na dolavi

Tarovi kina na veilakoyaki

Tauri tu na lewa ni veiliutaki

Nodra matanitu na veiveretaki

E tomana o Tabua na ka ga e rawa ni vakaraitaka eke ni dodonu vua e dua na bulibuli uasivi ni Kalou me vakila tiko ni sa loloma tiko na Kalou ka dodonu me da na loloma talega vakakina vei ira na wekada ka waraka na dina ni veitukutuku esa biu tiko yani e na veimacawa me rawa ni da kidava tiko na i tosotoso esa mua totolo sara tiko kina qo o Viti.

?Ni sa na basika o koya na Tui Viti se o koya na Ulumatua ni kawa i Taukei oya na veiliutaki va Kalou eda na namaka tiko ka ni lumuti koya na noda Kalou bula ka sa dodonu kina vei keda me vaka asa vakaraitaki oti mai me da na vakasaqara na noda veiwekani se cara sala lesu ki na yavutu me rawa ni laurai o na Ulumatua,? e kaya o Tabua.

Ena qai tomani tale yani.

More Stories