Biu ko Nakorowaiwai ki Nasiriti

KEIMAMI biubiu mai ena loma ni vanua o Nakauvadra ni bera ni qai keimami mai tawana na vanua qo e Nabobuco.

Oya e vakaraitaka ko Poasa Naleba na turaga ni Tokatoka ko Nakorowaiwai nai tukutuku ni nodratou a tawa vanua mai na loma ni vanua kei Nakauvadra me yacova na nodratou mai tiko ena koro o Nasiriti ena tikina o Nabobuco ena yasana o Naitasiri.

“E sega ni a vakamatatataka vei keitou na neitou i tubutubu turaga na vanua keitou cavutu mai kina, au taura rawa ga mai na Tabana ni Tukutuku Makawa (National Archives) ni keitou na kai Nakorowaiwai keitou cavutu mai Nakauvadra,” e kaya o Naleba.

E kuria na nona i vakamacala o Naleba ni a tukuni ni dua na koro makawa e yacana o Nakorowaiwai e tiko e na loma ni delana voleka e Naseyani ena yasa ni veiulunivanua kei Nakauvadra.

“Na koro o Nakorowaiwai e tukuni ena kena i vola i tukutuku ni a kabai ka talaraki ena i valu ni lotu ena kena vinakati tiko mai Bau me sa cabe mai na talai ni Kalou me vakalotutaka na neimami koro makawa oya,” e kaya o Naleba.

E kuria na nona i talanoa na turaga oqo ni Nasiriti ni vuni kena kabai ni sega ni vinakati yani e Nakorowaiwai na lotu ka vakavuna me mai kabai ena mataivalu.

“Ena kena kabai o Nakorowaiwai a talaraki ka mani dua na kena i wase ni koro qo era dro bula rawa ka ra sa dui tu ena veiyasai Viti ena gauna qo,” e kaya o Naleba.

E kuria ni yacova mai nikua esa lala tu ga na vanua o Nakorowaiwai e dua na i wase levu ni kai Nakorowaiwai era sa dui tu ena loma ni vanua qo e Viti Levu kei na veiyanuyanu ka ra sega ni qai lesu tale ki na nodra yavutu dina ia e ra kauta tiko na yaca ni nodra koro ka ra mani la’ki vakayacana tiko kina nodra tokatoka, mataqali kei na yavusa me i vakadinadina bula tiko ni nodra a cavutu dina mai na vanua sa lala mai Nakauvadra.

“Oya e dua na i talanoa me baleta na tawase ni kai Nakorowaiwai mai na neimami yavutu makawa mai na loma ni vanua ena yasana o Ra,” e kaya o Naleba.

Ia, e tomana sobu na nona italanoa na tuarga oqo ena nodratou sa mai tiko ena tikina o Nabobuco e Naitasiri e ratou a vakoro taumada ena drekeniwai ka tiko e tai kadua na koro makawa o Naqelewai ka wasei rau toka na uciwai o Nabobuco.

“Ena neitou tiko mai na neitou koro makawa, ratou a gole na neitou qase kei na neitou qaqa ni valu ni Nabobuco ki Naloto Ba ena i valu,” e kaya o Naleba.

E kuria o koya ni golegole ni valu qo e ra lako tiko kina eso na kai Naqeleusa, Mataso kei Nasalia. E tomana na nona i talanoa o Naleba ni a mani vakavuai ena i valu oya ko ira na kai Naloto mai Ba, ka ra se e dua na kena i wase kina veiyasai Viti.

“Ka ra sa mani tiko yani e Ba ena gauna qo eso na kai Naqeleusa kei Mataso ka ra a gole ena i valu ka ra sega ni qai lesu tale mai ki Nabobuco,” e kaya o Naleba.

Ia e tukuna o Naleba ni koro makawa ka ra a mai vakaitikotiko taumada kina e a qai mai yaco kina e dua na leqa.

“Na neitou koro makawa o Nawairogorogo ka toka vakalailai mai cake na vanua e bulu koto kina na neitou qaqa ni valu e Nabobuco a qai mai kama ena dua nai valu ni Muaira ka ra mai vakamakama e na koro qo,” e kaya o Naleba.

“Ni oti nai valu mani varewa na kuila ka yaco sara na gauna me mai cabe na lotu ena vanua o Nabobuco mani keitou biuta mai na neitou koro makawa oya ka lako cake mai ka mai toka ena delana o Mataso,” e kaya o Naleba.

E tomana na nona i talanoa o Naleba ni oti na kena biu mai na delana o Mataso era sa mani mai tiko ena koro makawa o Nasiriti.

“Keimami biuta mai na koro makawa o Nasiriti ena vuku ni dua na mate levu a veitauvi vei keimami na coka dra ka ra mate vakayauyau kina na gone,” e kaya o Naleba.

E kaya ni ra a mani biubiu tale na nodra qase ka ra mani mai tiko e Matainawaqa na vanua era sa vakoro tiko kina ena gauna qo ka sa mani vakayacani tikoga me ko Nasiriti.

“Qo o Matainawaqa na nodratou tiki ni qele na kai Bureca ka keitou sa mai tiko qo ena koro o Nasiriti, kei iratou na neitou qase o iratou na turaga ni Mataso, ka sa mai wili toka ena mataqali o Mataso,” e kaya.

More Stories