Vu ni vuvale na Kalou

A cava na vuvale?

ENA yavu ni vakasama e na Ra kei Vuravura, na vuvale sa vica vata tiko na kena i balebale. E rawa ni dua na tagane, dua na yalewa kei na vica na gone, sa rawa ni dua na veitinani se dua na veitamani, se o rau na qase kei na makubudrau ka sa rawa tale ga ni rua na tagane se rua na yalewa e rau sa via bulia e dua nodrau vuvale ga vakairau.

Kevaka e da dabe e na vakasama Vakaviti, e matata ni tiko noda i tekitekivu ka taka mai kina e dua na uma tamata ka qai mai yaco e muri me dua na i Tokatoka se Mataqali ni bera ni qai dua na Yavusa.

O koya ka tekivuna na vuvale se i Tokatoka, oqori sa i koya na “Vu.” O keda kece na veivuvale i Taukei e Viti e tiko na ‘vuda’ o koya ka a liu duadua se taumadataka mai na noda kawa mai na i tekivu ni gauna ni bera ni qai mai vakatubu kawa me yacova ni da sa mai lewe levu.

E na yavu ni vakasama vata oqori, na tamata kece e vuravura e dua bulu ga na ‘vuda,’ sa i koya na Kalou. E sega ni vakawataki keda, ia e vakotora e dua na i tuvatuva me ia kina na veivakawataki e vuravura.

E da rawa ni kaya kina ni tamata taucoko e tekivu mai na dua na vale, ia na vuvale e koto kena i tekitekivu vua na Kalou.

Na Kalou e kunekunetaka na vuvale ka tiko na Nona i naki Vakalou me baleta na vuvale.

Ni tovolea na tamata e na nona vuku vakatamata me sereka na i balebale dodonu ni vuvale, e na sega ni solia rawa e dua na kena i tukutuku dodonu ka ni tamata e sega ni vakavuna na vuvale.

Na veileqa lelevu sa tara na bula ni tamata kei na vuvale e vuravura edaidai e na sega ni rawa me walia na tamata, ka ni sega ni ka vakatamata na vuvale.

Na Kalou ga vakaikoya e na Nona vuku kei na Nona lewa ga Vakalou, a kunekunetaka ka vatavatairalagotaka na vakawati kei na vuvale. Ni da lesu ki noda i tekitekivu e na Vakatekivu Wase 1:26-28, na Kalou ga e bulia na tagane kei na yalewa, e na i tovo ni Kalou sa buli rau kina ko Koya.

Oti sa qai vosa vakalougatataki rau na Kalou ka kaya: “Drau vakaluveni ka tubu me lewe vuqa, drau vakatawai vuravura ka lewa na ka kecega….”

E koto ekeri na yavu, na uto kei nai naki ni vuvale. Taumada e rau sa buli na tagane kei na yalewa, oti e rau sa qai vakaroti me rau vakaluveni ka sa cadra ekeri na gone, na i solisoli ni Kalou ki na vuvale. Sai koya oqori na vuvale – o Tama, o Tina kei na luvedrau. Sa qai yaco e muri me ra sucu na makubudrau ka toso tiko vakaoya na vuvale.

Na tamata kei na vuvale sa i soqoni ka ivakataucoko ni veibulibili kece sara ka a bulia na Kalou ena ono na siga ni nona veibuli. Na tamata kei na vuvale talega sa i vakareki se vakamarautaka na Kalou e na Nona vakacegu voli ena ikavitu ni siga.

Na Kalou levu na Dauniveibuli sa bulia na vakawati kei na vuvale ena vica na yavu bibi:
Matai, me rau wasea kina na tagane kei na yalewa na talei ni nodrau bula vakatamata e na loma ni nodrau vale ni vakawati.

Karua, ena loma ni nodrau vauci vata oqori, na tagane kei na yalewa, erau sa na mai vakuria kina na cakacaka ni veibuli ka Nona ga na Kalou e nai matai ni gauna.

Ni veibuli na Kalou ena ikaono ni siga, a buli tamata (vosa bibi) ga mai na soso ka qai ceguva se vakacuruma vua nai cegu ni bula ka yaco kina na tamata me yalo bula se vakayalo me duidui kina mai na veibulibuli tale e vuqa e tu e yasana. Ia nai karua ni tamata sa sega ni qai buli vakaoya, ka ni sa ribati ga mai na sui ni sarisarina na i matai ni tamata, ka veiuturitaki na lewe me kenai sosomi. Sa soli bula na i matai ni tamata vua na i karua ni tamata me vaka ga na Nona soli bula na Kalou vua na tamata taumada se imatai ni tamata (tagane).

Na i katolu, kalima, ka tini, ka dua na drau se ka dua na milioni ni tamata, sa muri kina na sala vuni Vakalou e na nodrau veicurumi bula ena tiko vata/veiyacovi nai matai ni tamata (tagane) kei nai karua ni tamata (yalewa) me sa gaunisala me vakayacori kina na vosa ni veivakalougatataki: “Drau vakaluveni ka vakatawani vuravura.” Sa rui talei na dina Vakalou oqo.

Kena i katolu, sa i koya, ena vuvale, sa vakotora kina na Kalou na i valavala, yalo kei na kila me vakarautaki kina na bula ni dua na tamata me tekivu sara mai na nona sucu ki na nona tubu ka yacova ni lai tamata bula sara.

Eda dau kaya kina ni vuvale sa i matai ka yavu makawa duadua ni tamata (Family as the first and oldest institution for human).

E levu na itikotiko ni veivakarautaki eda sa mai vakaduria ena vica na drau na senitiuri sa oti oqo, ia e na sega ni dua e uasivita ni yadravi vakavinaka na kena i matai, sai koya na vuvale.

Na vuvale sa imatai ni nona koronivuli na tamata, e i matai ni vanua ni buli itovo se ivakarau, e imatai ni vanua e vulica kina na vakabauta ka i matai tale ga ni vanua me kila kina na vinaka kei na ca.

Na vuvale e kila kina e dua na gone na katakata ni loloma, na marau, na yaloqaqa kei na nona vakadeitaki. Ia e vakila tale ga kina na batabata ni rarawa, mosi se biliraki.

Oqo tale ga na vanua e dodonu me da lesu kece kina ka me da lai tekivu vou tale mai kina kevaka eda raica ni da sa muri sese ka sotava na leqa e na noda sa curuma na loma ni lekutu ni bula e vuravura. Ni sa samaki ga vakavinaka na mataniwai mai vale, sa na makare vinaka tale ga na wai era gunuva ko ira era gunu kina.

Au sa via vakabibitaka e ke na nodrau vakabulai taumada vakayalo na cauravou kei na goneyalewa ni bera ni rau curuma na bula vakawati. Aya na i tekitekivu vinaka duadua ni vuvale.

Na i vakaro, “Mo drau vakaluveni ka vakatawai vuravura,” e tau tiko ki loma ni vale.

E nona ivakaro na Kalou levu ka a bulia na lomalagi, na vuravura, na ka kece e sinai kina ka sai Koya tale ga na matai vuku ka a kunekunetaka ka vakatulewa ena buli ni tagane kei na yalewa.

Sai koya tale ga ka a lesia na vakawati me rau vauci vata kina e dua na tagane kei na dua na yalewa.

Sa ka bibi kina me yavu ni vuvale na Kalou, me carasala e na loma ni vakawati na Kalou, me veivakauti e na ilakolako ni bula vakawati na Kalou, me vu ni loloma kei na vakacegu na Kalou ka me vakadeitaka tiko nai vau ni vakawati na Kalou.

Me sa yavu duabulu ni vuvale na Kalou, sega na i lavo se na vuli vinaka; me yadravi matua me idusidusi ni vuvale na Vosa ni Kalou ka me ra sa vakaitovotaki na lewe ni vuvale taucoko me ra dau maroroya ka bulataka na savasava ni Kalou.

Sa voleka ni da yacova nai ka 200 ni yabaki ni kena lotu na noda vanua ko Viti.

Eda sa vakatokai keda na i Taukei ni da tamata lotu. Sa voleka tale ga ni 600 na veisoqosoqo Lotu Vakarisito sa tu e Viti nikua. Sa sa qai toso cake ga na levu ni veimataqali leqa.

Sa tubu cake tale ga na i wiliwili ni vavakoso ena matalotu vou na “tabutabu lotu.”

Era sa sega ni via kila na Kalou ka ni ra sa boletaka nodra vuku, nodrai yau se nodrai tutu, ka dua tale na kenai wase levu era sa sega ni lotu ena nodra lecaika ga se era sa osooso ena veika vakavuravura.

Sa totolo sara kina nodra sa vakaleleci ena waqakuta ni veivakayali e vuravura ni sa vakanadakui na Kalou ka lasava na veika ka ra meca ni Kalou.

E levu na matavuvale era sa dabe tiko e na yavu cala ka sa i koya oqo na vuna sa tubu kina ki lagi na veimataqali leqa raraba kei na i valavala rerevaki.

Sa ka bibi kina vei keda kece sara nai tubutubu me da lialiaci tale mada ka vakataroga matua se yavutaki tiko evei na noda vuvale.

Sa yavutaki tiko li ena yavu vatu se na yavu nuku? Kevaka e yavutaki tiko e na dela ni nuku, ia sa sega ni vakataratutu ni na bale ka sa ka levu na rusa ni vale oqori.

Latest posts

More Stories