Veisotari na tikinisiga ni rarama

ENA Vakaraubuka mai oqo, ni da marautaka na siga ni tu vakataki koya ni noda vanua, e na laki tavoci talega e dua na i vola tukutuku ena Lotu Wesele, ena kena laki dolavi na Baker Hall e na koro ni lotu e Davuilevu.

Vakadeitaka mai na vunivola ni vakau i tukutuku, o Talatala James Bhagwan ni dua na soqo namaki oqo vei ira na lewe ni lotu, vakauasivi vei ira na vuli talatala kei ira era kila na yaga kei na bibi ni valenilotu oqo.

Na vale oqo, e tukuni ena i tukutuku makawa ni vanua e vakayacori kina na i matai ni vuli ena valenivuli mai vei ira na vavalagi era a kaulotu mai ki Viti, mera sa tekivu vuli na i taukei ena gauna oya.

Ena yabaki 2010, e mai vakananumi kina na yabaki 100 ni tara ni vale ni vuli oqo, ka sa vakavinakataki mai ena loma ni yabaki oqo.

Ni oti na kena dolavi na veivakatoroicaketaki oqo, e namaki me na tavoci talega kina na i lakolako vou ni yabaki 50 ni lotu, ni oti na kena mai marautaki na Jupili ni Lotu Wesele e Viti kei Rotuma ena Okosita.

E na kena siga Vakarauwai, na i ka 11 ni Okotova, e na toki na soqo ni lotu ki na yanuyanu vakaturaga o Viwa e na kena laki vakatabui e dua na vale ni masumasu ena vanua ka dau masumasu kina o Nai Talatala John Hunt.

Kaya o Talatala Bhagwan ni na salavata tiko na marautaki jupili koula se sa yacova e 179 ni Cabe ni Lotu ki na noda matasawa e na i ka 12 ni Okotova ni yabaki oqo.

E na i ka 12 ni Okotova, 1835, ratou a yaco mai kina ki na noda matasawa o rau o Nai Talatala William Cross kei David Cargill, na watidrau yaloqaqa kei ira na dau kau lotu e na noda vanua ki na matasawa kei Lakeba.

A lewe ni noke voli mai na i tukutuku ni nuidei, loloma kei na bula tawamudu e na vuku i Jisu Karisito.

Kuria ka kaya o Talatala Baghwan ni o ira na dau kau lotu me vakataki ira na soqosoqo ni vakabauta Vakarisito tale eso era mai vakarautaka na yavudei kei Viti, kena vakarautaki vakamatau na vosa vaka i Taukei, tauyavutaki koronivuli kei na vulitara eso kei na nodra vakamacala me baleta na yaga ni nodra veilomani na i Taukei, o ira na mai cakacaka kei ira na mata-tamata era sa mai tiko ka ra vakatoka me nodra vanua o Viti.

Tomana ka kaya ni kena digitaki na veitikinisiga me vakayacori na veisoqo oqori e salavata sara ga na tikinisiga ni veitukutuku ka tiki ni bula ni noda vanua.

Na tikinisiga talega oqo e veisotari vata kaya na kena marautaki na noda a mai Tu Vakaikoya keda ka tiki ni cavuikalawa oqori na Lotu Wesele e na sala ga ni kena veisautaki o Viti me vanua ni bula sautu, dei ka tiko veilomani.