E GADREVA tiko na tabana ni teitei kei na tabana ni Secretariat of the Paccific Community vei keda na lewenivanua e Viti meda kauwai sara vakabibi ki na kena vakayali tiko na qele ena noda vanua ena vuku ni waluvu, na taubi ni uca kei na veivakatoroicaketaki eso.
E vakaraitaka na dareketa ni tabana ni qele ena Secretariat of the Pacific Community, o Inoke Ratukalou ni rauta ni 21 na milioni na tani na qele esa vakayali tiko yani ena veiuciwai lelevu ena noda vanua.
Ena uciwai na Rewa, e sa vakayali tiko kina e rauta ni 9.3 na milioni na tani qele ena loma ni dua na yabaki.
Mai na uciwai o Ba e 6.4 na milioni na tani qele, na uciwai na Sigatoka e 1.1 na milioni na tani na milioni kei na kena mai Nadi e rauta ni 4.2 na milioni na tani qele.
Era sa sisi ka kuitaki ena uciwai oqori.
Vakaraitaka o Ratukalou ni dodonu meda na kauwai tiko kina na lewenivanua baleta ni rauta ni 18,300 vakarivirivi na kilomita na levu ni qele e tiko ena noda vanua.
Tukuna talega o Ratukalou ni taura e 500 kina 1000 na yabaki me qai dau buli e dua na idi na qele, ka rauta ni taura e 5 se 10 na tabatamata era muri keda mai, na kena veisosomitaki tiko na qele era sa vakayali tiko oqo.
E vica na vuna lelevu, oya na noda lecaika na lewenivanua ena noda sega ni kila vinaka na mataqali qele eda vakaitikotiko kina, na mataqali teitei cava e dodonu me da vakayacora kina.
Ni da vulica vinaka na teitei kei na vakayagataki qele, ka vakabibitaki na lesoni oqo vei keda na lewenivanua, ena qai rawa ni vukei na leqa oqo.
E dodonu me tiko vei keda na yalo ni kauwai, ena kena maroroi na noda i yau bula, ka taura e dua na gauna balavu me qai buli e dua na idi na qele.