Ni oti na ivalu e Tora Bora e nai ka 17 ni Tiseba 2001, era sa veitalatala na lewe ni Delta Force ni Amerika kei na SAS ni Peritania.
Dina ni dro bula o Osama bin Laden mai Afghanistan, ia sa vakarusai nodra itikotiko na Al Qaeda mai Tora Bora, ra vakamatei ka tauri vakavesu e dua na iwase levu, sa kasura na matanitu ni Taliban ka sa duri e dua na matanitu tu vakawawa ka digitaki o Hamid Karzan me kena peresitedi ka qai vakadeitaki e na veidigidigi levu ena yabaki 2004.
Mai na Tiseba ni yabaki 2001 ki na Noveba ni 2002, sa sega sara ni rogo e dua tale na itukutuku kei Osama bin Laden. E levu na taro e sega ni saumi rawa se cava sara mada sa yaco vua.
E se bula tiko li se sa mate, kevaka e bula, a dro vakacava mai Tora Bora? Era veivuke li e so, se a taubale sobu duadua ena nona ititoko kau kei na nona dakai AK-47? A vodo ose li se vakavodoki e na dua na elikoputa?
A ubi kece li na matana kei na yagona se luva sote me vaka ga e dua na ivakatawa ni me e Tora Bora. Na taro kece oqo e sega ni dua e Amerika e kila kedra isau.
Ena imatai ni vica na vula, a sega ni cegu na tabana vuni na CIA ena nona talai ira e vicasagavulu nona yamata ki lomai Afghanistan, Pakistan kei na vica na matanitu era tiko wavoliti Afghanistan me ra vakataroga matua na veika baleti Osama bin Laden.
Ia e lailai wale sara na itukutuku e tauri rawa ka ni vunitaki matua na itukutuku kei Osama vei ira era a vakaitavi e na nona drotaki.
Ia e sega ni cegu na vakekeli itukutuku na CIA ka kei na FBI kei iratou e va tale na tabana ni itukutuku vuni ni matanitu o Amerika, e rau sa veitokoni tale ga mai na tabana ni itukutuku vuni ni matanitu o Peritania na M15 kei na M16.
Lai oti e vica vata na vula e sega ni se kilai rawa se cava sara mada sa yaco vei Osama bin Laden.
E sega talega ni kilai se a dro vakacava mai Tora Bora.
Na itekivu ni vula o Tiseba, 2002 sa tau na lewa mai na veiliutaki ni tabana me lesu tale o Kanala Dalton Fury kei iratou na Delta Force ki Tora Bora.
Sa tauri rawa e dua na itukutuku ni dua na turaga, o Gul Ahmed e vakaitikotiko kei ira nona lewenikoro e na tokalau ni veiulunivanua, na turaga oqo kei ira na nona lewe ni koro era a vunitaki Osama bin Laden tiko e na loma ni va na siga ni ra oca tiko na lewe ni veiyavusa kei ira na lewe ni Delta Force ni Amerika kei na SAS ni Peritania ena nodra vakacakulea na veiqaravatu ena nodra vakasaqarai Osama bin Laden main ai ka 12 ki nai ka 16 ni Tiseba, 2001.
A vakaitavi sara talega o Gul Ahmed kei ira nona lewenikoro ena nodra kauti Osama vakavuni ena dua na tadrua ni rua na ulunivanua ka ubia wale na wai cevata, me siro yani ki na ceva.
E vakadodorairaitaki mai maliwa lala na itikotiko nei Gul Ahmed ka laurai ni davo koto nona koro e na dua na qakilo rauta ni ono na udolu na fiti ki ra, ka dodo tiko kina e dua na tolo ni sala ena maliwa ni veivatu. Na sala oya a taya na kabani ni ta gaunisala nei Osama bin Laden mai Saudi Arabia, ka tukuni ni a draivataka tiko o koya e dua vei ira na bulldozers ka ra a taya na sala oya ena gauna ni ivalu vata kei Rusia.
Sa oti e dua na macawa vakacaca na vakaraici tiko ni koro kei na lomanibai nei Gul Ahmed ena sattelite mai maliwa lala.
Sa tauri vakavinaka na itukutuku kei na mape ni koro kei na va na vale ka vakabauti ni nei Gul Ahmed, ko ira na wekana kei ira nona tamata yadra. Ia e vinakati me kilai sara se evei na vanua e tiko kina nona rumu ni moce o Gul Ahmed.
A talai o Shrek, e dua ka kenadau ni yamata kei na veivana ena dakai sega ni rogo me lai vakararai matua taumada (reconnaissance), me qai tukutuku mai ena ituvaki ni vale, na veirumu e tiko kina ka vica na tamata kei na veirumu era dui tiko kina. A vodo ena dua na basi makawa, ka dei na yalona ni sa tu vakarau me sotava e dua na ka e yaco ena ilakolako oya. Ia e dua ga na ka e voleka ni vakacibari koya, aya na kedra iboi na tagane ni Afghanistan era vodo vata tiko e na basi, ni dau macawa vica vata era sega tu ni sili!
Sa masu ga okoya me tauvi koya e dua na mosi ni ulu kaukauwa se bi ni ucu me rawa ni vukei koya e loma ni basi.
Ko ira na vo ni Delta era wawa tiko yani mai ra, era sa vakarautaki ira vinaka tu, na nodra isulu e tautauvata kece mai na kena isala, nodra jakete ka yaco ki na ivava, baleta qo era sa na toso vakamataivalu.
Ena veitaga kece ni jakete era tiko kina na grenade kacabote, na gasau ni dakai vakamisini ka rauta ni yaono na wavoki na kena vanataki, na gasau ni dakai leka, na GPS me vakaraitaka na vanua e tiko kina na takete, retio kei na batiri, na iyaya ni sere kaukamea, na isele loku, na iyaya ni vakawaqa se boko livaliva ka vakakina e dua na kato ni wainimate. Nodra isala taucoko era yadua na matailoillo ni butobuto ka toka vata kena irogorogo ka semati ki na nodra retio.
Era sa qai mai roqo toka yani nodra dakai M-4 kei na M-1911 e rua na mataqali dakai vakamisini ka rau qai buli tiko ga ena yabaki oya mai na dua na kabana ka tiko duadua e cake vei ira na daubuli dakai e vuravura.
E raici ena itaba ni dua na tama ni vatu vulavula levu, ka ratou vakilakila tiko na Delta se cava beka oya.
E qai vakadeitaka mai o Shrek ni viri cake na yavu, ka buli e dua na tama ni vatu vula levu, e toka sara mai delana e cake e dua na valenisoro ni Lotu Islam. Era wavokita na vatu levu e voleka ni 100 na ibulubulu ni Al Qaeda, ko ira ka ra mate e Tora Bora ena Tiseba ni 2001. De bulu tale tiko beka ga kina o Osama?
E na nona se tiko mai na ulunivanua o Shrek, a sa sauma tu e dua na cauravou ni koro me na kauti ira vuni na lewe ni Delta ki na vale nei Gul Ahmed.
Era a biuta na itikotiko ni mataivalu ni vuka e Bagram na lewe ni Delta ka ra ro yani ki Jalalabad, sa wawa tu mai kina o Shrek. Era a vodo e na dua na lori makawa ni usa iyaya.
A tauri vakavesu mai o Gul Ahmed, vakakina o watina kei na va na luvedrau cauravou. Eratou dui tauri tani vakavesu, ka na sagai me vakatarogi.
Kevaka e cakitaka o Gul Ahmed ni a maroroi Osama bin Laden, e dua vei iratou na luvena se na watina ena qai solia na itukutuku e vinakati tiko.
Sa waraki na elikoputa me kele yani e yasa ni barinisavu. Eratou vakadaberi sobu na lewe lima ni sa vesu tiko na ligadratou ka ubi loaloa na matadratou. A toro voleka yani o Crapshoot, nai liuliu ni Timi Dua ki matai Gul Ahmed, dreta cake nona iubi loaloa ka vakawidrica na yaloka ni matana vei Ahmed ka kaya: O iko sara ga o Osama bin Laden!
A sauma mai o Ahmed ena domobula: Sega, sega, o au o Gul Ahmed. A matadredredre ga vei Ahmed o Crapshoot ka kaya: Vinaka vakalevu gonei, o iko ga keitou vaqara mai.
Era qai yavala na tamata yadra kei na lewenikoro mera veiciciyaki, sa bera, sa biubiu oti na elikoputa.
Sai Gul Ahmed kei na vica tale na lewe ni Al Qaeda a vakasotari vata nodra itukutuku e na loma ni valeniveivesu na Quatanamo Bay mai Cuba, me tomani kina na vakasaqarai nei Osama bin Laden.
Eda sa vakamoce talega e ke vei Kanala Dalton Fury kei ira kece nona lewe ni Delta Force ka meda sa dewa ena macawa mai oqo ki na ikarua ni Special Force nei Amerika, na Navy Seals, sai ira era a qai lai vanai Osama bin Laden mate mai Pakistan ena imatai ni Me, 2011.
Ni vosota e vuqa na yacadra na lewe ni Delta Force e vakayagataki e noda italanoa oqo era yaca buli, e na vuku ga ni kena maroroi na yacadra dina baleta era se vakaitavi sara tikoga e na gauna oqo ena veiyasai vuravura ena nodra valuti na dauvakacaca. Ena qai dau tukuni ga na yacadra ni ra sa vakacegu mai na Delta Force.
E vakayacori oqo me maroroi ira kei na nodra matavuvale.
Ena qai kuri tale yani.