DAU tukuni tu ni masu e dua na tiki ni bula ni dua na turaga se marama lotu va- Karisito.
Na masu talega oqori e dau nona i yaragi na talai ni Kalou o John Hunt ena nona rawa ni vakadewataka ena loma ni 10 na yabaki na i Vola Tabu kina noda vosa na i taukei.
E sebera tale ni dua na turaga kaulotu mai na gauna oya me yacova oqo e rawa ni vakayacora na cakacaka oqo.
E levu na kena dau ena cioloji kei na i Vola Tabu ni sa cakacaka ga na Yalo Tabu kei na veivuke mai lomalagi ena kena volai rawa na i sevu ni Vola Tabu ena vosa vaka- Viti.
E vakadeitaka o Talatala Tuikilakila Waqairatu ni ratou a bosea vata na i talatala e tolu, Cross, Cargill kei Hunt oya na vosa cava ena noda vosa na i taukei me volai kina na i Vola Tabu me da rawa ni wilika kece na lewei Viti.
Eratou qai raica ena gauna oya na kaukauwa kei na nona turaga dau valu o Ratu Seru Cakobau, kei na veika e rogo kina ena gauna oya, e ratou sa mani nanuma vata me sa volai ga ena vosa vaka- Bau na i vakadewa ni i Vola Tabu vaka- Viti ka vola oqo o Hunt.
E vakadewataka rawa o Hunt ena loma ni 10 na yabaki mai na yanuyanu vakaturaga o Viwa na i Vola Tabu Vou- oya mai na i vola i Maciu me yaco kina Vakatakila.
E dua na ka e davakadinadinataka ni veivuke na Kalou kina nona veiqaravi na turaga oqo, oya na nona qarava toka na vakadewataki ni i Vola Tabu mai Viwa ia ena yanuyanu mai Bau e se kuvu voli ga kina na buka ni lovo ni bokola kei na veikanikani.
Ena gauna e liu ena 1840 vakacaca oqori, e tukuni ni yanuyanu oqo o Viwa e dau tubu tu ga kina na gasau ka sega ni levu na vunikau kei na vuata bulabula.
Baleta ni laki teivaki kina na vosa ni Kalou ka ciqoma o Ratu Namosimalua na Tui Viwa ena gauna oya na i talai ni Kalou, e vakilai na veivakalougatataki ni Kalou ena loma ni vanua me yacova mai na gauna oqo.
E tukuni ni matai talega ni dua na i soqosoqo lotu a tauyavu mai Viwa ena dela ni nodra veiqaravi o John Hunt.
Tukutuku leleka me baleti Hunt:
1838-1848- Qarava kina na i vakadewa ni i Vola Tabu vou mai na vosa vakavalagi kina vosa vaka- Viti.
1841- Mai Somosomo, tauyavutaka kina e Nasima na i matai ni vuli talatala ka ra lewe ono kina i sevu ni gonevuli.
1842- A toki mai Viwa o John Hunt ni sa leqa o David Cross
1842- Mai tauyavu e Viwa, tomani tale kina na vakadewataki ni Vola Tabu vaka- Viti kei na koronivuli ni vuli talatala.
Mai Somosomo, mai leqa kina e dua na luvena ni se qai 12 ga na siga na nona bula, ka sa kacikaci ni cagi toka mai kina ena gauna oya me yacova mai nikua.
Mai Viwa, ena daku ni valenilotu na Rev John Hunt Memorial Church, esa bulu koto kina o John Hunt, kei Joeli Pulu, na turaga ni Toga ka vukea talega vakalevu ena i vakavakadewa ni Vola Tabu.
Oqo e so na yaca ni turaga kei na marama era a vukea na turaga oqo ena nona veiqaravi ena noda dela ni soso me rawa ni da veisau na kawa i Taukei na bula ni veikanikani ka me da sa lotu va- Karisito.
E wili kina o Noa Koroinavugona, Joeli Pulu, Wilisoni Lagi, Adi Vatea kei Paula Vea.