E VAKARAITAKA o Jovilisi Kedrayate, yabaki 82, ka turaga ni Naimasimasi, Vugalei, Tailevu ni sega ni dau yali vua na yabaki 1942, donumaka na vula o Me e na gauna a sotava ka rogoca kina na nona parofisai e dua na turaga ni Kavula mai Nakorotobu, Ra.
Kaya ni se donumaka na gauna oqori e a se dau vuli voli kina mai Lodoni, ia, e dau sega ni calata e na veimua ni macawa na laki basa e Nausori, donumaka na vanua e sa dabe tiko kina nikua na sitoa kilai levu nei Wing Zong Wah.
E a dau kabata tu na turaga oqo e dua na vunikau ka tiko donuya na vanua ni basa se volivolitaki e na makete mai Nausori, e kaya.
Kuria ka kaya ni dau vakaisulu tu e na i sulu taga, na kena sote e cula ga vakajiaba, ka lili tiko e yasana e dua na rubu se sulu taga ka tawa voli kina na nona i Vola Tabu.
Dau vunautaka vei keimami ni sa voleka ni oti na vuravura oqo.
Na yaca ni turaga oqo o Jone Vatuwaliwali, e kaya.
Kaya o koya ni via tiko na nona yabaki ni bula e na gauna ko ya e na 45 ki na 50 ka turaga momoqaqa vinaka ka vakatubu kumi no.
E vaka koto oqo ne na lewe ni nona i tukutuku: Sa voleka ni dua na gauna vinaka nei Viti. E sa na suka mai na lewa ni noda vanua, ka sa na oti na vakarurugi ki Bolatagane.
Era na mai butuka na noda vanua e levu na vulagi saravanua mai valagi.
Era na vakaduri bisinisi e vuqa na i Taukei ka ra na vakamotoka talega, e kacivaka toka.
E kaya o Kedrayate taudonuya na gauna ko ya e se bera ni dua na i Taukei e bau taukena e dua na ka me vaka ka e kacivaka tiko.
Era na mai volitaki madrai na vulagi e na nomuni mata ni vale mera mai kauta eso na i lavo o ni sa bau maroroya rawa toka.
Ia, e kaya o Kedrayate ni veika oqori e sa yaco tu edaidai.
Tomana ka kaya ni levu o Vatuwaliwali oqo e ratou veitacini kei Lenati ka vaka kina o Daunibau, e dua ka kilai e liu e na buturara ni veivacu e na noda vanua. Rau dau veivacu ruarua o Daunibau kei Lenati.
Ko Lenati e tubui Ameo Liaci, e dua ka dau volavola voli e na Nai Lalakai, kaya o Kedrayate.
Tomana ka kaya ni kena sa yaco na veivolavolai e na Nai Lalakai e na nodratou sa vakaitavi tiko vakalevu na turaga ni Nakorotubu, Ra, aya o Isikeli Rukuni, Jone Vatuwaliwali kei Ameo Liaci, sa laki votu mai e na noqu vakanananu na i tukutuku au a rogoca mai vua na turaga e vakaisulu taga oqo e na loma ni 70 na yabaki sa oti, oya e donuya tiko na gauna ni karua ni Valu Levu ka tekivutaki e na 1939.
Au sega ni kila se ratou sa sucu donuya tiko na turaga lewe tolu oqo na yabaki 1942 se bera.
E kena i rairai vei au ni ratou na turaga lewe tolu oqo e ratou sa i vakayaco ni parosifai mai vei Jone Vatuwaliwali na qase ka dau vakaisulu taga ka vunau voli e na gauna ko ya, kaya o Kedrayate.
Na veika e dau vakamacalataka e yavutaki mai na i Vola Tabu makawa vakabibi e na i vola nei Taniela. E sega ni vakatitiqataka o koya ni dua na i tukutuku dina e kacivaka voli e na loma ni gauna ko ya.
Au okata na noqu kalougata niu se bula vinaka tiko e tu donu sara talega na noqu vakasama se vakanananu kau sa raica na veiveisau lelevu eda sa kalawa tiko kina e na matanitu sa orti kei na matanitu e cicivaki keda tiko edaidai.
Au nanuma ni na uasivi me da masulaki ira na sa liutaki keda tiko edaidai e na veiliutaki vakamatanitu, vakavanua kei na veiliutaki vakalotu ka me da liutaki e na dina, dodonu kei na savasava, e kaya na turaga ni Vugalei oqo.
E tinia ka kaya na vakanananu ka kauta cake kina na i talanoa ni parofisai ni gauna oqo mai na gusui Vatuwaliwali , ka dua vei ira oya ni na veivakadodonutaki e na vanua o Kavula e na vuku ni veisereki ni noda i tutu vakavanua edaidai.
De na vinaka me kerei o Vatuwaliwali lailai ka vosa tiko e na i ulutaga na Yavusa Kubuna me vakaraitaka e Viti raraba na lewe ni vola a vakauta mai na Gone Marama Bale na Ranadi mai Peritania kivei tukadratou me baleta na i tuvatuva ni sa mai cava na butu vanua e Viti mai vua na Turaga Talai sa bale.
E na uasivi me vakaraitaka vei keda na lewe ni vola de na rawa ni vukea na noda sa tatavutuvutu ka baya na kawa i Taukei e na kena vunitaki tiko vei keda na veika dina, e kaya o Kedrayate.
Kuria ka kaya ni sa gadrevi edaidai na vosa vakadodonu. Me vaka e kaya na vosa Vakaibalebale 16:13: A ka era vinakata na Tui na tebenigusu sa vosa vakadodonu, ka ra sa lomani koya sa vosa vakadodonu ga.