Na i wiliwili vakaviti era dau taurivaka na noda qase ena veikoro e liu.
Ena gauna e liu era sega ni dau vakalevulevuya na veika era cakava o ira na qase me vaka na magiti, se i yau. Veitalia mada ga se vaka sara e vei na levu ni magiti, ena vakatokai ga me magiti lailai, se ke tawa ena sova na magiti ena vakatokai ga na magiti me sova draudrau wale.
Na i yau ke mani vaka cava sara na kena cere ni sa bini tu ena vakatokai ga ni i yau lailai, ke mani vaka cava na vakaitamera ni vu ni yaqona ena vakatokai me dua ga na waka sarusaru se savutivuti. Ni va tu gona oya na nodra dau kaukauta sobu i ra na lelevu ni ka era dau cakava e mani tubu mai kina na i wiliwili vakaviti me vaka eda kila tu. Ni Tini na ibe e vakatokai me dua na Sasa, Tini na Tabua dua na Vulo, ni Tini na Masi dua na Doko. E sega wale ga ni i yau e wili vaqo e vaka tale ga kina na manumanu, sasalu ni waitui, i yaragi, vuaniqele kei na vuanikau. E sa koto oqo e ra na i kuri ni wiliwili vakaviti ka da vuli mai kina e na macawa sa oti. Ni wiliwili sara yani.
Tini na Waqa ni Viti - Dua na Bola
Kena i vakamacala: Mai Ra, Macuata kei Lau e dau cavuti kina ni dua na uduudu e tini na waqa ni viti. Ia, e dua na i vakamacala ni tini na waqa ni viti dua na bola; e tukuni kina vaqo, ni gauna e liu ra dau kauta vakalewelevu na waqa ni viti mera lai valu. Ni soko vata e vica na waqa ni viti oya me sa bola na mua - (bola na mua ni sa tekivu na i valu). O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na waqa ni viti dua na bola.
Tini na i Qavi, Taba, Titi (Tiritiri wai) na Masima - Dua na Wai
Kena i vakamacala: Ni tini na i qavi na masima dua na wai. E dau cavuti tale ga ena so na vanua ni tini na taba se tini na titi masima dua na wai. Na i qavi na i tawatawa ni masima ni Viti, vakalevu me titinidogo, sei, qai tali, vakaitubetube.
Ena so na vanua me vakataki Lomawai era dau tukuna kina vaqo ni tini na taba na masima dua na wai.
E duatale na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo, me vaka ni a caka e Lomawai ena tikina o Wai, ena wai e kune kina me rawa kina masima era sa mani tukuna na qase me sa i wiliwili vakaviti ni tini na taba na masima dua na wai.
Tini na i kovu Vakalolo - Dua na wai
Kena i vakamacala: E dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni vakalolo e waicala tu, nida kania e vaka tu ga eda gunu wai baleta ni waicala tu. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na i kovu vakalolo dua na wai.
Tini na taga Voivoi - Dua na i buki
Kena i vakamacala: Na voivoi e dua na mataqali i tei vaka na vadra leka sega ni vua, wadrovu, drau babalavu momoto votovotoa vakasuina, dau tei na sulina. E dau bukibuki yatini na voivoi. Ni buki vata e tini na voivoi qai cavuti kina me dua na i buki.
Duanadrau na taga Voivoi - Dua na butu
Kena i vakamacala: E dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni dau saqa oti na voivoi qai dau sigani oti ya qai butuki me malumu, ni sa malumu qai walui. O koya gona ni butuki e duanadrau na voivoi qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni duanadrau na voivoi dua na butu.
Tini na Tabakau - Dua na kau
Kena i vakamacala: Na tabakau oya na ibe drauniniu tali taqavirua. E dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni dau tali na drauniniu e dau tu ga na kena uto se kena sui. Ni tali oti qai sigani me mamaca, ni sa mamaca na kena kaukauwa e vaka sara tu ga na kau. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na tabakau dua na kau.
Ni Tini na Uvi - Dua na Duqele
Vakamacala: Ena dua na kena i vakamacala e tukuni kina vaqo ni du na i wiliwili ni uvi. Na duqele ni sa dau keli na buke ni uvi qai buli cake na qele me duducake, qai tiko sara i cake na uvi. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na uvi dua na duqele.
Ni Duanadrau na Niu - Dua na Koro
Vakamacala: Ni vesuvesu e 100 na niu e robota sara ga e dua na vanua levu ia ke qai biu tale i wai ena robota e dua na vanua levu vaka sara ga e dua na koro nida raica yani. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni duanadrau na niu dua na koro.
Ni Duanaudolu na Niu - Dua na Selavo
Vakamacala: Na Selavo ena gauna e liu e se dau taurivaki kina, ia ena gauna qo sa taurivaki ga na i wiliwili vakaviti qo na tini na niu se duanadrau na niu.
Na cava e dau vakatokai ena dalo ni sa dau bini tu - Duludulumata
Vakamacala: Na dalo e sega ni wili, ia e dau bini ka vesu, tuva ga me rewa i cake. Qo e yacana na duludulumata (duludulu - oca, vakaoca; mata - tiki ni yago ka vakayagataki ena rai) Duludulumata - vakaoca na mata ena raica na i binibini dalo levu oya.
Tini na Tavaya Waiwai Dua na Buru
Kena i vakamacala: Ena so na vanua me vakataki Lau ra dau tukuna kina vaqo ni tini na niu dua na buru se ni dua na i qali. O koya gona qo e yavutaki mai kina na noda i wiliwili vakaviti qo ni tini na tavaya waiwai dua na buru.
Tini na Vonu Dua na Biī
Kena i vakamacala: Na biī na ba e dau keli i wai mera maroroi kina na vonu. O ira na qase e liu ra dau biubiuta ya tini na vonu ena loma ni ba.
Ni biu e tini na vonu ena dua na ba qai vakatokai me dua na biī. Ni yacova ga na tini na i wiliwili ni vonu ena dua na ba, ra viria tale e dua. Ke rua na bi e rawa kena i balebale oya ni sa ruasagavulu na vonu e rawa tiko ena rua na bi. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na i wiliwili vakaviti qo ni tini na vonu dua na bi.
Tini na Dovu Dua na Qolo
Kena i vakamacala: Na qolo na sovuni dovu i cake, na tagona kei na drauna gonegone duadua e cake.
Ni dau tuiā mai e tini na dovu ra vesu vata, qai dau musu laivi taucoko na drauna me qai vo ga na drauna gonegone duadua sara i cake.
Nida rai yani eda na raica ni vaka me dua tiko ga na dovu, ia;e tini na dovu e vesu vata tiko oya. O koya gona qo qai yavutaki mai kina na iwiliwili yatini qo ni tini na dovu dua na qolo.
Tini na Qari Dua na Vatu
Kena ivakamacala: Mai Nadroga kei Rakiraki e dau cavuti tale ga ni dua na vatu e tini na tabua. Eso tale ra dau cavuta ni dua na vatu tini na lairo se kuka.
Tini na Lairo Dua na iDoi
Kena i vakamacala: Na idoi na i vesu lairo, me tini; qo me vesu vata e tini na lairo cavuti kina me dua na idoi. Ena so na vanua e dau cavuti kina na idoi me wekai.
Tini na Kuita Dua na Dali
Kena i vakamacala: Na kuita m ika ni waitui, vaqalona, sega na varina se buina;
Ni dikevi na ivakamacala ni yavu ni iwiliwili vakaviti qo, e dua e tukuni kina vaqo ni vakaibalebale na dali ena kuita.
Na babalavu ni qalokani kuita e vaka na dali. Ni sema vata na qalokani kuita vaka sara tu ga na i rairai ni dali.
Duatale na kena ivakamacala e vaqo ni rawa mai e tini na kuita e qai dau tui ena dua na dali.