SA koto oqo e ra na i takitaki ka tarava ka vakamacalataki tiko kina na noqu i tutu vakavanua na Vunivalu mai na i Tokatoka o Nakawaga, Mataqali Nakawaga e na Yavusa o Vemala e na koro o Naocobau mai na Tikina Makawa o Nakorotubu, e na Tikina levu o Nakorotubu e na loma ni yasana vakaturaga o Ra.
E vu ni noqu kawa se noqu vu o Leka (Lekaninabuya se o Ratu Tamadulele) yavu o Nakawaga, noqu yavutu: Vunikoro; noqu vu ni yavu: Uluda; noqu ika : vanua na duna leka se duna bale; waitui: Draunivau, Saqa leka, Qio vula; noqu manumanu: Gaco se Kalavo ni Viti; Kau: Na Vaudra se Vau dina, se Doa; Kequ magiti: Nuqa se Volaca; Kakana dina: Viwa (uvi) se Lewa se Tukutuku ni Koya. Ni sa wilika sara yani.
Na vuravura veilecayaki sa i vakaraitaki ni tamata talaidredre kei na lecaika ena dela ni yalo kaukauwa kei na yalowai, ni sa yali o vuku yalomatua kei na vakanuinui vinaka kecega ni kena bulataki na DINA, DODONU, KEI NA SAVASAVA ni VOSA NI KALOU.
Era na veivakadodonutaki ga na noda mataivalu ni vanua e VITI ni oti nodra veivakadodonutaki e loma ni keba, ni se bera na toso i liu se veidigidigi me caramaki rawa o JUTIA [matanitu levu],kei Samaria [vulagi] ena vosa ni KALOU DAUVEIBULI.
A sa kaya vei au ko JIOVA Mo vola na raivotu, me wili drodro sara ko koya sa wilika. Ni sa dede mada na raivotu me qai yaco na gauna sa loku, ia ni sa yaco na i otioti ni gauna, ena qai vosa, ena sega ni lasu: kevaka ena berabera, mo waraka ga, ena sega ni berabera sara. Apakuki na Parofita 2:2.
Au gadreva meu vakagolea mada na noda vakanananu ena dua na raivotu au a raica ni se qai oti ga e rua na siga ni kena tauri na matanitu ena yabaki 2006, me vaka ga na kena i vakarau kece sara ena noqu raivotu meu na dau lai vakaraitaka taumada vua e nona se me baleti koya na tukutuku vuni ni bogi koya.
Ia, ni rai oqo e baleta tiko ga vakatabakidua na noqu gone o Bainimarama kei ira na nona vakailesilesi, au a tovolea ena noqui gu taucoko meu raici koya me vaka ga na kena i vakarau. Mai gusuqu ki daligana.Ka qai vuni kena seva ni ra sogosogo na veimatanikatuba kece sara meu yacovi koya yani, kau vakabauta ni sega talega ni vakatara o gauna me vakakina.
Oqo, na noqu rai ena bogi niu a moce koto, au a raica niu vakarau cici gaunisala kei na lewe lima tale na cauravou ena dua na mataka bogibogi, ni rauta tiko na va ki na lima na kaloko ka keimami sa qai waraka tiko e dua vei iratou ni a se torotoro tiko.
Ni sa oti na torotoro me keitou sa tuva na cici gaunisala, au a loma tarotarotaka na i tuvatuva keitou a vakaraitaka, e via vaka koto nai taratara ni pirimiti [PYRAMID] kau uluna koi au, ka rau cici taravi au mai muri e lewe rua, dua ena yasana i matau ka dua e nai mawi, ia koi iratou na lewe tolu eratou cici vei tikitikivi mai muri.
Sega ni dede na neitou cici tiko sa tukuna cake mai o koya ka cici tiko e yasaqu i matau ni guilecava tu yani na kato ni i toro, au sa tu vakadua ka tukuna yani me ciciva lesu tale.
E na gauna vata oqori au sa raica yani na cauravou koya ni sa qiri tiko ena dua na vale ni talevoni telephone booth.
Au sa siqema rawa ni qiri oqori sa baleta na kato ni torotoro guilecavi. Sa na sega ni yaga me lakovi tale, ni sa vakadeitaka na veitaratara ena talevoni oya na kena maroroi.
Niu qai raivuki tale yani au sa tucake tu e na loma ni dua na vale kau boro vulavula, e via vakakoto e dua na siteseni ni ovisa ka ra osota tu na ovisa kei na sotia. Era paraivete keceprivate. Niu se vakararai tu ga e sa basika mai e dua na sotia kai Idia ka dusi au mai, ka droinitaka e dua na sikuea [square] e macawa lala ni vakayagataka na ligana ruarua . Ia mai mata ni katuba ni rumu koya a tucake tu mai kina edua na sotia gone ni Viti ka vakaraici au tu mai vakadodonu, sega ni vosa, ia au wilika rawa ga na nona vakanananu ni tukuna tiko e lomana sai Rukuni sara ga oqo au dau rogoca tu
.Au sa curu sara yani ki tuba ka raici ira na turaga ni valu era dabe kece tu e na co e tautuba. Era dabe wavoki me vaka ni ra dabe tiko ena dua na teveli ka dabe koto mai cake na gone o BAINIMARAMA.
E na gauna vata oqori sa tukuna cake mai e dua vei ira na turaga ni valu me lai kau mai o Rukuni, ni sa levu sara na ka e tukuna tiko ka ra sa tukuna tale tiko ga mai na tiko mai cake mai na keba [delai Nabua]e sa biuta tiko i gusudra na vosa me ra tukuna.
Na vakatutu oqori e caka niu tucake sara tu ga e dakudratou ni ratou dabe kece tu era, ia au sega ga ni laurai, sa qai vosa cake mai o VOREQE ka kaya me kua, ni tiko vua edua na kaukauwa. E sa qai tadola kece na matadra me ra raici au niu tucake tu ga e dakudratou, ka raici au cake mai na gone o Voreqe ena mata dredredre.
Au sa dusi koya yani ka kaya vua au via raici ikosa mani tucake mai ka tube mai na nona kato ni cakacaka, ka liutaki keirau yani ena dua na loma ni bucabuca dodonu ka darama.
E na gauna au qai raivuki meu raici iratou na turaga ni valu era sa muri kece tu mai kei ira kece na lewe ni mataivalu e dakudratou, sega ni dede sa vuki e na yasana i mawi na gone qo ka muria e dua na vei jaina.
Au se baci raivuki tale yani era sa tucake kece tu vakadua na turaga ni valu kei ira kece na sotia, ka vakalailai ga yani i liu a sa biuta sobu na nona kato ka toso tale yani i liu.
Sa vakatekivu cuva sobu ka cavuraka na veico lelevu ena yasa ni vei jaina oqori, kau tucake tu yani ka vakasarava na totolo kei na savasava vinaka ni cakacaka e na vanua e caramaka tiko.
Ka sega ni dede, sa ubia kece tale mai na vanua sa caramaki oti ena duka kei na benu ga ka a caramaka, e na delani benu oqori e sa vakadakobataka sara vakavinaka ka mai dabe tu yani e cake.
Au sa qai nanuma na nona kato me lai kau mai e na vanua ka koto yani kina.E na gauna au sa taura mai kina na nona kato ka vuki meu lesu tale vua, sa tawase rua na vanua ena ruku ni yavaqu. Dua na yavaqu e yasana i mawi ka dua e yasana i matau, ia nai yalayala ni kavida e sega ni laurai rawa e na kena titobu, au sa mani vakatekivu sasagataki au yani kina vanua e dabe koto mai kina na gone o Voreqe Bainimarama.
Ia, niu sa yacova yani na vanua ka dabe tu mai kina ka keirau sa veidonui tu vakavinaka au sa vakabi sara ki na yasana i mawi meu rawa ni lade yani ki na yasana ka dabe koto mai kina na noqu gone o Voreqe.
E daro kece nai naki ni sasaga lade takoso niu sa raica na duka kei na rairai ca ni tuvaki ni gone oqo, kei na duka ni matana kei na malumalumu ni kena i rairai me vaka edua e sa tauvimate balavu tu mai vakadede.
Au sa tucake tu e loma donu, mai dakuqu na mataivalu, e mataqu na noqu gone o Voreqe ka sa wasei keirau tu na kavida vakaitamera oqo. E na gauna au qai vuki tale yani au sa raici Amenatave Tagicakibau e dua na turaga ni Bau ni sasaga tiko mai me mai cavu kena tavioka ena vanua au tucake tu yani kina, ka ra tarovi koya tiko na sotia ni ra tukuna vua ni vanua tabu.
O koya duadua ga na tawa vanua e basika eke me vakatekivu mai na loma ni valekau ka yacova mai oqo, sa dina ni levu sara na i tukutuku e tiko ena loma ni rai oqo. Kau vakabauta ni sa na vakadinadinataki tiko oqo na mata ni meke ka sa saravi tu nikua, ni sa mai cowiri na matana ni sa oti na vakatara ni vanua.
Meu vakamacalataki RO kei RA mada vakalailai me matata taumada ko RA ni vanua makawa duadua e VITI, au na vakamacalataka se a tauyavu vakacava na mata ni vola se na R kei na A kena i rorogo [PHONETIC LANGUAGE], au taura rawa mai SAINIAI, yabaki 1500 BC, era vakayagataka ga nai yaloyalo se droini [CUNEIFORM] ka sound representation ka sa yaco me sound writing nikua.
E na gauna e liu na ulu ni turaga [mans head] e sabolotaka [symbol] na R nikua. Na A e vakaraitaka na ulu ni bulumakau [ox head] ka sa A tu nikua. Ke o biuti rau vata me na RA e tukuna na ulu ni tamata kei na ulu ni bulumakau ka rau tiko ruarua ena Lawata ni gauna,ia na RO e tukuni Ratu O ia o Ratu O e tukuni RA na Ulumatua mai Uluda.
All modern letters are conversions of ancient hieroglyphs, Na mata ni vola kece era yavutaki mai nai vola droinitaki ni gauna makawa.
Au gadreva meu veivakadeitaki tale eke ni vu ni noda tawase mai Uluda e Nakauvadra ni rau voroka nai VUNAU E TINI koi rau na Ciri se drua tabua se drua i valu se Vunivalu se koi rau na Sau ,o Cirinakaumoli kei Nakausabaria.