SA koto oqo nai kuri ni tukutuku nei Sir James Ah Koy me baleta na vosa na kalougata ka vu ni kalouca. E dodonu me vakayagataki na kaloumana. Ni wilika sara yani.
SA TEKIVU NA KALOUCA NI KALOUGATA SA TEKIVU NA TOTOGI, SA LAURAI NI SA BASIKA E VITI KEI NA TAUDAKU KEI VITI ENA BULA VAKAPOLITIKI
1987 ME
Na i matai ni tauri vakaukauwa ni matanitu - o Rabuka sa taura vakaukauwa na matanitu ni Labour Party ka liutaka o Bavadra. Sa basika sara ga eke na kalouca/cudru ni Lako Yani 20:1-5 ena bula raraba vakapolitiki e Viti.
O ira na kai Idia ni Viti era sa vakayavalati ka vuaviritaki mai vei ira nai soqosoqo ni taukei (Taukei Movement). Na Bose Levu Vakaturaga era sa tucake me tokoni Rabuka.
Sa tekivu eke me ra sa tarova na veimatanitu tani na nodra veivoli kei na nodra veitokoni vei Viti.
1987 Sepiteba
Yaco nai karua ni tauri vakaukauwa ni matanitu - oqo nai vakaraitaki ni kalouca/cudruvi ni Lako Yani 20:1-5, ena bula ni kena cicivaki ni matanitu (politiki) - na vuaviri nei Rabuka oqo e bokoca kina na yavu ni vakavulewa ni 1970 (raica na tabana e ra).
O ira na i soqosoqo ni taukei (Taukei Movement) era vakacaca ena koro o Suva.
1987 Okotova
O Viti sa cicivaki koya ga vakaikoya ka sa tagutuvi na veiwekani kei Peretania, ka vakarurugi tu mai kina mai na gauna vaka koloni ena 1874.
Sa basika tikoga na kalouca/cudruvi ni sa biu tani o Viti mai na matanitu cokovata (Commonwealth) ka sa vakarubeci na veivoli kei na EEC; oqo e tara vakabibi na nodai voli levu na suka kei nai lavo e curu mai ena veisau i lavo (foreign exchange).
1988 Jiune
Kau vakavuni mai ki Viti nai yaragi ni valu ni se qai tekivu na yabaki ka qai mai vesuka na matanitu nei Mara-Rabuka; sa qai mai vesu kina na Gone Turaga mai Burebasaga o Ratu Mosese Tuisawau, ka totogitaki ena bukivere.
1988 Tiseba
Era vakabebe na Lotu Wesele, me sa laveti na lawa ni vakatatabu me baleta na Siga Tabu, era sogo sala kina, ka era mani vesu kina e 150 na lewe ni lotu.
Ni oti tikoga e dua na yabaki ni kena caka na tauri vakaukauwa ni matanitu, sa lutu sobu sara nai vakatagedegede ni bula vakailavo nei Viti ki na 12 na pasede oqo e veidutaitaki mai na 34 na pasede ni lima na yabaki sa oti yani.
1989 Janueri
Sa yavavala na bula vakaveiliutaki vakaitaukei, ni sa vinakati me sa duri nai kava ni matanitu vanua ni yasayasa vaka Ra. (Western Confederacy)
Sa tarai Viti na veirukaki ni Kalou (kalouca) ena nodra sa tekivu biuti Viti e dua nai wase levu ni kai Idia ni Viti ka tu vei ira na kila ka vakacakacaka, ka sa mai boroya kina e dua nai vakaraitaki ca ni sa lutu na bula vakailavo ena nodra kauta na kai Idia ni Viti na nodra i lavo kei na nodra kila ka vakacakacaka.
1989 Feperueri
Sa yaco e dua na kila vata vaka i taukei ena nodra sa vuaviritaka na nodra liuliu ni lotu na Lotu Wesele, o Talatala Qase Levu Reverend Josateki Koroi.
1990 Jiulai
Sa basika e dua na yavu ni vakavulewa Vou (mai na kena ena 1970), sa vakadonuya na nodra veiliutaki tikoga nai taukei. E ra sa vakabebe na kai Idia ni Viti.
1994 Janueri
Sa mai tawase na nodra duavata nai taukei na kena tekivutaki nai soqosoqo vakapolitiki na F.A.P, o ira na vuki tani mai na veiliutaki nei Rabuka na SVT.
1996
Ni oti tiko e tini na yabaki ena kena basika levu tiko mai na kalouca ni kalougata, era sa biuti Viti e 5,100 na kai Idia ni Viti kila ka vakacakacaka e 21 na pasede na Daudroini, Idinia kei na veicakacaka vakakina; 15 na pasede na kila ka vakailavo; 31 na pasede na Qasenivuli.