ENA siga Moniti, eso vei ira na noda qase era sega ni katalau mai ena nodra sa namaka tiko mai me ra na mai veisaumi me baleta na nodra peniseni.
Era mai wawa ka mai karobo yani na vanua, era laki veiciciyaki ena baqe, me ra laki waraka na nodra i lavo, ia e sebera ga yani. E dua na turaga e cakacaka vakamatanitu e liu, ka sa vakacegu e vakaitikotiko mai Qauia, e vakaraitaka o koya ni ra sa oca saraga na wawa o ira na noda era waraka tu mera bau veisaumi.
Au sega ni katalau mai oqo ena noqu sa namaka tiko mai ni na mai caka na veisaumi me vaka eratou tukuna na tabana ni i lavo musuki.
Au sa lomani ira tale na noqu i caba era lako vakayawa mai, ka so e sega vei ira na i lavo me ra lako tiko mai veisiga e taoni mera na mai waraka tiko na nodra peniseni.
E sega ni i vakarau vinaka oqo, me keimami mai yalataki tu ena dua na ka e qai mai sega ni yaco, vakabibi ni keimami sa i taba qase tiko, e kaya na turaga oqo ka sa yabaki 70 vakacaca.
Tekivu mai na siga Moniti kei na Tusiti, era osota na valenivolavola ni i Lavo Musuki e Suva, ka vakatalega kina ena baqe era dui vaka akaude tu kina.
E sa kerea tiko na nodratou veivosoti na Tabana ni i lavo musuki na Fiji National Provident Fund kivei kemuni kece na peniseni e na vuku ni kena vakaberai vakalailai na matai ni wasewase ni i lavo ka dodonu me saumi yani kivei kemuni.
E kaya na i liuliu ni FNPF ko Aisake Taito ni vu levu duadua ni bera oya na leqa vakamisini baleta na veika me cakacakataki.
E sega ni vakamacalataka rawa na tanaba ni niusiveva oqo e na levu qiri kei ira na na lewe ni vanua e ra yaco mai me ra mai kudruvaka na nodra se bera tiko ga ni taura na nodra sede ni peniseni me vaka ka a vakaraitaki taumada mai na tabana ni FNPF ni ra na taura e na siga Moniti.
Keitou sa cakacaka sara tiko vakaukauwa me keitou na lako curuma rawa na leqa kece oqo.
Ka sa tomani tiko na kena cakacakataki e na loma ni 24 na aua me na rawa ni saumi kece kina me yacova na siga Vakaraubuka, e kaya o Taito.
E sa kerea tiko na nomuni veitokoni ki na nodratou tabana ka kaya ni sega ni ka rawarawa na kena qaravi na nodra akaude e 11,000 na peniseni ka rauta ni $100 na milioni na i lavo ena veiwaseyaki vei ira na wekada. Tukuna ni oqo ena qai vakacurumi ena nodra akaude na peniseni, ka so era na taura na nodra peniseni ena i walewale ni veisaumi eratou dau vakarautaka na kena na pension orders.
Oqo se qai matai ni gauna me cakava kina vakaoqo na tabana ni ilavo musuki na i walewale ni sausaumi ni nodra i lavo maroroi na wekada era peniseni tu.
E a levu sara na kena veitalanoa kei na kena saqati na veika oqo ena gauna e ratou sa vunautaka tiko ni na tekivutaki ena noda vanua ena yabaki sa oti.