Sa koto oqo e ra na i takitaki ka tarava ka vakamacalataki tiko kina na noqu i tutu vakavanua na Vunivalu mai na i Tokatoka o Nakawaga, Mataqali Nakawaga e na Yavusa o Vemala e na koro o Naocobau mai na Tikina Makawa o Nakorotubu, e na Tikina levu o Nakorotubu e na loma ni yasana vakaturaga o Ra.
E noqu Yavu o Nakawaga, noqu yavutu: Vunikoro; noqu vu ni yavu: Uluda; noqu ika : vanua na duna leka se duna bale; waitui: Draunivau, Saqa leka, Qio vula; noqu manumanu: Gaco se Kalavo ni Viti; Kau: Na Vaudra se Vau dina, se Doa; Kequ magiti: Nuqa se Volaca; Kakana dina; Viwa (uvi) se Lewa se Tukutuku ni Koya.
Ni sa wilika sara yani.
SA MEKETAKA NA MEKE I MOSESE NA I TALATALA NI KALOU, KEI NA MEKE NI LAMI, KA KAYA, A KA LEVU KA VEIVAKURABUITAKI NA NOMUNI CAKACAKA, NA TURAGA NA KALOU KAUKAUWA;
SA DODONU KA DINA NA NOMUNI VALAVALA, OI KEMUNI NA TUI NI VEIGAUNA KECEGA. VAKATAKILA 15:3.
A ULUVATU! SA SEGA NI CALA NA NONA CAKACAKA: NI SA DODONU NA NONA I VALAVALA KECEGA:
A KALOU VOSA DINA, KA SEGA NI CA, SA YALODODONU KA DAUCAKA DODONU KO KOYA. NA I VAKARUA 32:4.
KO CEI ME KAUTA RAWA MAI E DUA NA KA SAVASAVA MAI NA KA SA SEGA NI SAVASAVA?
SA SEGA SARA E DUA. NI SA LOKUCI TU NA NONA SIGA, KA SA TU VEI KEMUNI NAI WILIWILI NI NONA VULA, NI KEMUNI SA LESIA TALEGA NA KENAI YALAYALA ME KAKUA NI SIVIA: JOPE 14:4-5.
Au sa tukuna oti, au se na baci tukuna tale eke, ke sega ni vakadodonutaki na Tabacakacaka ni Matanitu i Taukei [FIJIAN AFFAIRS].
Oqori na VEITAROGIVANUA kei na VALE NI QELE MAROROI ena sega ni rawa ni toso i liu o ira na i taukei dina ni vanua.
Me na liu taumada e Jerusalemi [na vanua, tokatoka, mataqali, kei na yavusa] Jutia [matanitu, sisitimi [system] nei vuku vulagi] kei Samaria [vulagi] sa na qai rawa na toso i liu, ni sa qai tadola na katuba ni DINA, DODONU, KEI NA SAVASAVA, mera vakabulai kina na kawa i taukei dina ni vanua [INDIGENOUS FIJIAN LANDOWNER].
Taumada, au gadreva meu vakavinavinakataka na i tavi levu sa mai vakacavara na gone o Bainimarama, oqori ena nodra sa mai bokoci laivi na lewe ni BOSE LEVU VAKATURAGA se GREAT COUNCIL OF POLITICAL CHIEFS.
Oqori e dua vei iratou na ka bibi au a vakaraitaka vua me bokoci laivi wili kina na Yavu ni Vakavulewa kei na Lawatu ni Qoliqoli (Constitution kei na Qoliqoli bill).
Sa mai oti nai tavi na gone, vinaka vakalevu.
Sa vo walega oqo mera na kacivi ka vakadeitaki ko i ira na turaga dina ni Tikina Makawa ko i ira na Ulumatua turaga.
Ka ra lewe 220 vakacaca ka vitu vei ira oqori mai na yanuyanu veitacini ciri yawa o Rotuma.
Me soli vei ira na Lewa ni i yaubula mai dele ni qele kei na wasawasa ka yacova yani na i yalayala ni botoi varavura.
Sai ira oqo na lewe dina ni Bose Levu Vakaturaga era vakatamata ka vakavanua me vaka na dina ni nodra suitu.
Oqori dina na toso i Liu ni sa veiliutaki o vuku yalomatua YALO TABU na i sosomi ni KALOU DAUVEIBULI e vuravura.
Ka vakauasivi mai na kena dau taqomaki sara vakavinaka vakamareqeti na suitu ni yavutu, me baleti ira na kawa ni vanua se luve ni vanua sei sausauvou ni vanua ni mataka.
Sa noqu veivakaroti ka i tatau ki na vei dela ni yavu turaga VAKAVUNIVALU mera dikeva sara vakayalomatua na nodra milioni kei na bilioni na dola ni matanitu vulagi, me dei tiko ga na i tavi ni qaqarauni mai na sasaga qaseqase lawakica nei vuku vulagi [FOREIGN CONCEPTION AND POLICY].
Ke oya dina na yalayala ni milioni kei na bilioni na dola ke da sa milionea makawa na i taukei ni vanua se kawa i taukei me tekivu mai na 1970 me yacova mai nikua. Ia, na cava ga e leqa?
NA LEVU GA NI LASU.
Na leqa sa i ira na BOSE LEVU VAKATURAGA vakasivui kei na MATANITU VULAGI kei na nona qaseqase lawakica nei vuku vulagi (foreign conception and policy), ka yali na i tuvatuva ni kawa i Taukei dina ni vanua oqo o VITI. Oqori ga na nomu JERUSALEMI mo qarava ka taqomaka ena DINA, DODONU, kei na SAVASAVA.
Mo dau nanumi ira na lewe ni nomu JERUSALEMI se matavuvale, tokatoka, mataqali, yavusa, koro, tikina, yasana, na matanitu vanua se yavusa vanua.
Sa dodonu me da yadra mai na moce ni veilasutaki ni milioni kei na bilioni nei VUKU VULAGI, ka ra mai kauta lesu na noda tirilioni ena veiyabaki sa oti ka yacova mai nikua 2012.
Oqori na sasaga vuni makawa nei vuku vulagi ka sa vakadinadinataki tu nikua ena noda veivanua, mera tarogi na veivanua mai BUA, REWA, LEVUKA, VATUKOULA, MONASAVU, WAINIBUKA, WAIDINA, WAINIMALA, WAITOLU, LOMAIVUNA.
LUTU, VANUA LEVU, KABARA, LOVONI, BURETA, MOTURIKI, BAU, NAKELO,NOCO, VERATA, LAUTOKA, NADI, SAVUSAVU, MACUATA, CAKAUDROVE, LOMAIVITI.
YASAWA, NADROGA, KADAVU, ROTUMA, TAVUA, KOROVOU, NAUSORI, BA, SIGATOKA, TAILEVU, LAU, NAIMASIMASI, NUKURUA.
NADI, TAVEUNI, NAMOSI, NAVOSA, NAITASIRI, NALAWA,RAKIRAKI, SAIVOU, BUREIVANUA, BUREIWAI, NAKOROTUBU, RA.
E sega ni noda leqa na i lavo se vuli torocake e sega sara, na noda leqa ni sega na DINA, DODONU, KEI NA SAVASAVA e na loma ni matanitu vulagi [ POLITICIAN] kei na matanitu i taukei [Bose Levu Vakaturaga].
Meu lesuva tale na raivotu nei TALATAKA APOLOSI QALILAWA na kena bibi eda sa vakadinadinataka tu nikua, oqori ni a tu cake tu vata kei na lewerua tale nai talatala dua e yasana i matau ka dua e yasana i mawi.
Ka ratou tu veiqaravi na gone o BAINIMARAMA lomadonu ena yasana i matau na gone o RABUKA na gone o DRITI e nai mawi, e dakudratou na i Talatala era voleni tu mai kina na noda mataivalu ni Viti.
Ni rai yani ki na yasana i mawi e duri tu mai kina e dua na vale vakaviti vakaitamera, ka ra dabe tu e na kena rara e tuba ko i ira na turaga ni Viti makawa.
E na gauna vata qori e a raici Rabuka kina o Talatala Apolosi ni vakalakala i dakui Bainimarama.
Ka deguvacu yani vei Driti me solia na i vakaro vakamataivalu.
Sa mani tu na gone o Driti me solia yani nai vakaro [command] qai sega ni rawa ni rogo se cavuta e dua na vosa, ka baci tovolea tale ka sega tiko ga ni rawata me rogo na domona.
Ni oti e vica na sasaga nei Rabuka vei DRITI me solia nai vakaro vei ira na sotia, ia, qai sega tiko ga ni rawa rogo na domoi [BRIGADIER] Biritiqiya Driti.
E sega ni cegu o Rabuka ni sa tovolea talega me kacivaka na i vakaro ka sega talega ni rogo na domona, esa damudamu na matana ena nona sasaga, ia, e sega ga ni rogo na domona.
E na gauna vata qori sa takoso na KALOU DAUVEIBULI MAI LOMALAGI, me vakaraitaka na nona i tuvatuva ni veitarataravi ni ka ena yaco mai e na noda vanua.
Oqori, ni kaciva na nodra vakadirorogo kei na rai kece ni tolu nai wasewase era tiko ena siga koya, nai matai na sotia [ MATANITU] kei iratou na i Talatala [LOTU] kei ira na turaga ni Viti [ VANUA].
Ni sa kacabote e dua na ka mai lomalagi ena dua na rorogo e sega ni vakatauvatani rawa ena kena rogolevu, ka ra sa vakanaulu kece ki lomalagi ena kena muri na rorogo oqori.
E via vaka ga na kena i rairai ni kacabote oti e dua na rokete ka mai wavokiti tu yani ena kubou loaloa na vanua e kacabote kina.
Ia, nira sa vakanamata kece tu ki lomalagi sa qai takivu seyavu sobu yani vakamalua na kubou me basika cake mai na tolu na DDD.
Ka rau damudamu ruarua na i matai kei nai ka rua ni D, ka tu taka na DIMOKORASI se DEMONOCRACY kei na DIKIRI se DECREE ka cici tiko kina na matanitu nona na gone o BAINIMARAMA. Meu na vakamacalataka nai tuvatuva e tolu era basika cake mai ena rai nei na i TALATALA APOLOSI QALILAWA, nira basika totolo na i tuvatuva ena siga koya me vaka ni tolu na D tolu na Turaga ni Valu ka tolu nai Talatala.
Me da tekivu ena tolu na D na DEMONOCRACY sa oti sa cici tiko oqo na DECREE ka rau boro damudamu na roka ni valavala ca se dra, sa qai vo na DECALOGUE ka roka karakarawa na roka ni Vunau e Tini na Lawa ni Bula.
Na ka me baleti iratou na turaganivalu, na i matai na gone o Rabuka se o Ligamamada ena nona vuaviritaka na DIMOKORASI ena 1987, ka ei ka rua na gone o Bainimarama ena nona vuaviri taka na DIMOKORASI ena 2006.
Era a dau tukuna voli ko i ira na QASE ena LAWA TA se vakarautaki ni GAUNA, na gauna ni DINA, DODONU, kei na SAVASAVA se DECALOGUE sei nai VUNAU E TINI.
Na i ka va ni gauna e gauna nei RATU O, SE O RATU ISIKELI me vaka na noda i vola kabasi sei dusidusi ni gauna, na gauna e nona duadua ga na turaga na Kalou dauveibuli ni sa yacana O TAMA NI GAUNA TAWAMUDU.
Meu vakamacalataki BIRITIQIYA se BRIGADIER DRITI mada ga vakalailai ni tiko talega ena loma ni rai oqori, na turaga oqo e se tiko e yasana i mawi ni rai mai ka yasana i matau ni saravi yani .
Au gadreva meu vei vakadeitaki tale eke, ni vu ni noda tawase mai na yavutu o Uluda e Nakauvadra ni rau voroka na Vunau e Tini ko i rau na Ciri se drua tabua se drua i valu se Vunivalu se ko i rau na SAU o Cirinakaumoli kei Nakausabaria.