Naiqaqi au sivita, au rogoca na kaila

Update: 8:55AM ESA mai yala toka na i talanoa nei Jovilisi Kedrayate mai Naimasimasi, Vugalei, Tailevu e na nona kaya ni dua dina na gauna vinaka era a donuya e na gauna era se bula voli kina e Naiqaqi ka sa gaunisala tiko na Loftus nikua .

Era a bula vata kina e so na yaca rogo me vakataki Timoci Tuivaga ka yaco me Turaganilewa Levu e na noda vanua, na Vuiniwai ni mataivalu ko Sikeli Leweniqila mai Namara. Tailevu, e dua vei iratou na Kean ka tamana na radi ni Paraiminisita ena noda vanua o Mary Bainimarama, Marika Tukituku kei na so tale.

Tiko talega kina e dua na turaga ni Kuiva, Bau, Tailevu ko Eseroma ka watina e dua na marama balavu dau liutaki ira tu na cakacaka e na vanua ni sava i sulu e valenibula (laundry) o Lakai.

E vakatoka o koya ni o Naiqaqi e vanua era dau soqosoqo yani kina na veimata-tamata taucoko ga.

Sa i koya oqo na kena i kuri.

E tiko talega e Naiqai e dua na qase ka kilai levu e na gauna ko ya ka yacana o Sanaila, ka turaga ni Ra mai baravi o Nakorotubu. Dau teitei voli e kea e na gusu ni sala sara ga e kea dau tiko e kea e dua na nona veitavioka, dau werewere.

E tiko talega kina e dua na sitoa ni kai Jaina o Pony.

Kaya nira dau lako ga yani era dau kacivaka sara yani vei Sanaila : Little Jack corner.

Dau sauma sara mai o Sanaila: Sat in the corner.

Era dau kaya tale yani: Eating a Christmas pie.

Qai dau sauma mai o Sanaila e na dua na vosa ni veirulaki.

Dau lasa!

E kaya o Kedrayate e turaga kilai o Sanaila e loma i Suva ka vakabibi e na i tikotiko e Naiqaqi e na gauna ko ya.

E na nona vale e dau oso tu ga ni dau vakayacori kina na bameti ni gunu yaqona.

Era dau tu kina e so na marama ni loma,o Sereima, o Miniscott, o Isi.

Ra dau gade vakalevu yani ki kea na kai Merika. Keimami dau qarauni ira vakavinaka.

Na vale ni bameti oqo era dau vakavala silini kina o ira na dau gole yani kina, e kaya e na dredre o Kedrayate.

E kuria ka kaya ni dua na kena sere ka dau kilai levu tu ka dau lagati vakawasoma e na gauna ko ya me yacova mai na loma ni 1980 vakacaca.

O Sanaila oqo le dau kilai levu kei na kena sere.

E vaka koto oqo ne:

Naiqaqi au sivia, au rogoca e dua na kaila

Au mani gole kina, meu lako ki raica

Caudre toka na kena cina, qo na vale nei Sanaila

Rosi piqi, rosi damu e tiko kina

Kemudou, keitou

Kemudou dou to, keitou na warai dro

E na vuku ni noda soso yaqona me vaka oqo

E na vei-veiqati lo

Kaya o Kedrayate ni gauna kece e dau laga kina me dau rogoca na sere nira dau gunu yaqona tiko eso, e dau gole tale na nona vakanananu e na vukui Naiqaqi.

Ko Naiqaqi e vanua vinaka.

Kuria ka kaya ni dua talega na turaga kilai levu e dau tiko e kea o Lulu Buksh ka tiko voleka ki na vanua e sa tiko kina na vale ni vanua ni taba i vola makawa ni matanitu se na Govewnrment Printing Press ka sa vale ni maroroi tukutuku makawa na Archives nikua.

Ia, ko ya na i talanoa nei Naqaqi keimami dau qarauna vakavinaka mai vei ira eso era dau gole mai vakabibi vei ira na cauravou era dau tiko mai Draiba (Bachelors Quarter) mera mai dau wedewede lo vei ira na neimami marama.

Ieee!, o ira na kai Draiba era tiko qo. Vakarau na vua ni maqo me ra laulauviri!

Kaya o Kedrayate ni dau dredre ni rau dau sota vata kei Misisi (Mrs) Nawale, o Bale Mucunabitu, o Maraia Vitukawalu…o ira na neimami gone keimami susu vata e kea.

Ia, ni sa toso tiko na gauna, e kaya o Kedrayate, e sa qai tekivu mera veibiu mera sa veitosoyaki ki na veivanua e so.

O Naiqaqi e dua na koro makawa e na vanua e sa tiko kina nikua na NLTB, e veimaqo ka levu na qara ni lairo ka vanua era keimami dau veimapolo kina.

Dina ni sa qase ka sa totolo na toso ni gauna, ia, e se kasa vinaka tu ga vua na qase yabaki 85 oqo na i talanoa kei Naiqaqi e na kena se tu sara ga e cake na veimaliwai e na nodra dau veilomani.

E na qai kuri tale yani.

Latest posts

More Stories