Nai vosavosa vaka-Viti

Update: 11:22AM ESA koto oqo e ra nai kuri ni ivosavosa vaka-Viti ka da vuli tiko mai kina ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.

Na ivosavosa cava e dau cavuti ena gauna ni valataki vanua ena qito, vuli, ivalu se cakacaka.

Kena isau: Dui mate ga ena nona ucu ni vatu.

Vakamacala: Na ivosavosa qo e vakaibalebaletaki tiko ena dua na manumanu. 

Na manumanu oqo na saravalivali. Na saravalivali e vaka na ibulibuli ni kuka, ia e drokadroka na dakuna. (E yacana ena so na vanua na kadara). 

Era dau tokatoka ena ucu ni vatu ka ra dau roba mai na ua lelevu. 

Ni roba mai na vatu na ua, e toka ga na saravalivali. Oqo gona na nodra ibole, Ua lelevu se loka, cagilaba se uneune, era na toka dei toka ga na saravalivali ena nodra ucu ni vatu. 

O koya gona ni dua na valataki vanua ena qito, vuli, ivalu se cakacaka ena caka ena qai cavuti gona kina na ibole qo: Dui mate ga ena nona ucu ni vatu, me vakataka na manumanu qo na saravalivali.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale sega ni kauwaitaki ira na wekana, veitalia ga se cava e yacovi ira.

Kena isau: Qai nodra na madua na muri mai

Vakamacala: Na ivosavosa qo e vakatauvatani vata kei na dua na manumanu, na koli. 

Na koli e kilai tu ni dau vuki levu ka dau dabedabe vakaca, ia sa dau nodra ga na madua o ira era muri koya. E sega sara ni bau kauwaitaka na ka oya o Ra Koli. 

E kena ibalebale oqo me rawata mada ga na nona bula e dua na tamata, qai veitalia o ira na kena vo. Sega ni kauwaitaki ira na wekana, veitalia ga se cava e yacovi ira.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale na gone luveniyali sega e qaravi koya

Kena isau: Gone kana kube ni kawai

Vakamacala: Kube ni kawai na lewe ni kawai lalai dau kabita tu na lewena, ka sega ni dau laukana; ni kau mai na kawai ena biu laivi o koya. 

Ia ni sa yaco na leqa e sa na taurivaki ga o koya me laukana. O koya gona meda kua ni dau vakawaletaki ira na mataqali gone vaka qo ni na yaco na gauna mai muri era na yaga tale vei keda.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale sega ni dua na yalewa e tu wale tu ga, era vakatinani ka vakatamani.

Kena isau: Dalo e tei ka vakasulina

Vakamacala: Da sa kila kece na dalo, na dalo kece e tubu e tiko na sulina. Me kua ni vakawaletaki na sulina baleta ni na yaga tale mai muri. 

O koya gona ni dua na yalewa e tubu cake tiko mai me kua ni vakawaletaki baleta e sega na yalewa e tu wale tu ga era vakatinani ka vakatamani tale ga, mai muri ena qai yaga tale o koya.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale vakararavi vua e dua e kaukaua ka rawa ni vukei iko ena nomu leqa.

Kena isau: Vakararavi kina Vunibaka

Vakamacala: Na vunibaka eda sa kila levu, e vunikau levu ka kaukaua. Keda vakaravita kina e dua na ka ena sega ni rawa ni bale baleta ni levu ka kaukaua vinaka. 

O koya gona kevaka e dua na tamata kaukaua vinaka o vakararavitaka vua na nomu leqa, ena rawa ni vukei iko baleta ni kaukaua ka tu tale ga vua na ka me na vukei iko kina.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale kuli ni yago ka vodi kina na mate se tamata kaukaua e vodi na ka e caka vua me mavoa kina.

Kena isau: Kuli ni Dilo 

Vakamacala: Na dilo na mataqali kau levu sara ni baravi, vua mokimokiti, se lalai vulavula boivinaka, drau vavaku lelevu lumisa, dra vulavula, kuli vavaku kaukaua. 

Kau kaukaua rairaivinaka, dau sivi me iyayanivale, kau ni waqa. Vuana moqimoqili e vakayagataki ena qito ni gone, se vavi qai tuki me waiwaidilo. 

O koya ni o dikevi vinaka na dilo o na raica ni vavaku na kulina qai kaukaua. Vodi na isele ke o vakayagataka mo taya kina, sa na rawa ga ni dua na ka vinaka o vakayagataka mo taya kina na vuni dilo. 

Ni dua gona na tamata e kaukaua sara ena dredre mo vakamavotaka se o vakayacora vua e dua na ka.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale se ka lailai toka mada ga sa qoroi tiko, wacava ni qai levu mai sa na duatani dina.

Kena isau: A kena laya sa vaka oqo, sa drau na kena votu.

Vakamacala: Na laya  (uto) tikina tololailai balavu via drokadroka siawa masamasa, vaka me sena, dau lutu oti qai vua; na levu ga ni laya na levu ni uto ena kune. E cavuti vakalevu na ivosavosa qo vei ira na gone, ni dua e vaka qo na nona ivakarau sa na qai wacava ni na qase mai ena tamata vinaka se ca. 

Baleta ni se ka lailai toka mada ga sa qoroi tiko; e qai cavuti gona kina na ivosavosa qo.

Ena qai tomani tale yani.