Nai Vosavosa vaka-Viti

Update: 12:24PM ESA koto oqo e ra nai kuri ni Vosavosa vaka-Viti eda vuli tiko mai kina ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale e soso, sikisikidara na nona matanivale ena levu ni cauravou era lakova tiko yani na luvena yalewa.

Kena isau: I butubutu Madrali

Vakamacala: Na madrali na mataqali vivili wirini lailai kabi vatu, dravia na qana qai dravu veivolavolai, dromodromo na batina, kamica na kena wai. E vakatauvatani kina na ivosavosa qo ni kena dravia e vaka na soso ni matanivale kei na madrali nida butuka.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale – sa dromu na matanisiga, siga vinaka, vakabibi ni botaira na vanua, dodo vakabalavu na kena o dui roka.

Kena isau: Sa coka na Dabea

Vakamacala: Na dabea e dua na mataqali ika ni waitui vaka na duna, dui roka rairai vinaka. E sega ni vaka na vo ni ika tale e so me vaka iriiri me rawa ni qalo kina, e dau coka ga. Ni gauna e coka kina e da na raica na rokana na kena rairai vinaka. 

Vakatauvatani kina na ivosavosa qo ni dau dromu vaka totolo na matanisiga da na raica na kena rairai vinaka, vakabibi ni botaira. Me vaka ni dau coka na dabea e na solia mai na kena roka rairai vinaka. 

Na ivosavosa cava dau cavu ni o saga mo tarova se qarauna e dua na ka o tiko sara ga kina, ni o wele ga se yali e baci yaco se caka tale.

Kena isau: Sevuka na waikala

Vakamacala: Waikala na wai tu vakadua, robota tu na delana na ka drokadroka yacana na kala. Ni sevuki se wasei na kala ena makare vinaka na wai, ni laveti ga na liga ena sotasota tale. Qo me vakataki ira na gone ni tukuni se vakatabui e dua na ka mera kua ni cakava, e sega ga ni dede sara cakava tale.

Na ivosavosa cava kena ibalebale – o sili ga o cabe.

Kena isau: Sili vaka isau

Vakamacala: Na isau e dua na mataqali iyaya ni teitei ra dau vakayagataka na qase mera lauta kina na qara me tei kina na mata ni dalo. Yacana ena so na vanua na isau, so na vanua na idoko, kau levu bibi, sivi vakamomoto qai ia kina na teitei. Ena gauna e liu o ira na qase ni sa dau oti na nodra teitei era sili ga ena tobu. Qo ni sa dau oti ga na teitei, rawa ni o kolataka ga yani i wai na isau me lako tani ga na soso lai kau tale mai, se toni tu me vaka o lade ga iwai o cabe tale mai. Ni dua gona e toni ga i wai sa cabe tale mai ena qai cavuti vua na ivosavosa qo: O sa sili vaka isau.

Na ivosavosa cava kena ibalebale sauti koya tale na nona ivalavala.

Kena isau: Roboti koya tale na nona Karikari

Vakamacala: Na karikari na gacagaca ni waqa ni Viti, na kau ni laca. Na karikari tu na kena e cake, karikari sila na kena e ra dau vakauta na waqa ni robota na laca na cagi. Ke sega ni o qaqarauni na nomu taura na sila e rawa ni roboti iko na karikari, o qai mavoa kina. Ni dua gona e sauti koya tale na nona ivalavala e qai tau vua na ivosavosa qo, tautauvata qo kei na ivosavosa lauti koya na sui ni kena.

Na ivosavosa cava e dau cavuti ki na kena sa oti koso se guce na iyau se magiti vinaka, ka sa kau mai na ka ca me kena ikuri.

Kena isau: Sa Dulu na Vuata

Vakamacala: Na vuata e dua na vuanikau laukana. Ni dulu oya ni levu. Dulu na vuata ena kena sa  sega ni laukana rawa na vuata ena kena levu.

E vakatauvatani kina na ivosavosa qo ena kena sa oti na vuata matua, ka sa kau mai na ka vou, se ka ca me kena ikuri.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale lako wale tu ga ka curu donuya sara yani na kana.

Kena isau: Qai qai tu lia mai iti

Vakamacala: Qo na vosa vakaOvalau, sa tiko tale ga kina na vosa kerei na iti na kana. Ia ni vosataki vakaviti raraba e vaka toka qo na kena irogorogo: �O lako lako tu ga o donuya sara na gauna ni kana�. Na ivosavosa qo e vakatauvatani kei na ivosavosa yavaqumu, qo me vaka o dau donuya yani na gauna ni kana se marau.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale gole ina dua na koro, ka lai via vakatulewa kina, kovea se suguta na itutu vakaturaga ena koro oya.

Kena isau: Cabe ni Kaba na Saumuri

Vakamacala: Na sau oya na turaga, saumuri na turaga e qai buli e muri. Na kaba ni o cabe cake, vakatauvatani kei na dua e lako cake na nona itutu. Cabe ni kaba na saumuri e kena ibalebale ni dua e cabeta cake na itutu ni turaga e qai kilai e muri ni vulagi ena vanua e sa lai turaga tiko kina. E dau qai cavuti gona kina na ivosavosa qo.

Na ivosavosa cava e dau cavuti ena gauna cava era dau yalo vakaveli kina eso na tamata ena noda vanua.

Kena isau: Sa baci vulai botabota na kawai

Vakamacala: Era vakabauta na qase ni gauna e bota kina na drauni kawai oya ni sa matua, ra vakadutaitaka vata kei na taucoko ni vula. Ra kaya ni vula e vakavuna na nodra dau yalo vakaveli eso, qo ni dau  veibasai na ka era dau cakava. Na veli na mataqali manumanu ni veikau, vakabibi mai colo, vaka na tamata lekaleka uluwai balavu, kainaki ni dau vodo ena vuaka ni veikau, kana vua ni boia kei na sirikoko – dau talanoataki se tukunitaki ga, sega ni vakadinadinataki vakavuku; Ni dua gona e laurai ni sa dau veibasai na ka e dau cakava e qai cavuti gona vua na ivosavosa qo.

Na ivosavosa cava e kena ibalebale me taqomaki tiko ga ivale na ka vuni ka mera kua ni kila na tani.

Kena isau: Kua ni vakawaca i tuba na magimagi

Vakamacala: Ni dau ia na tali magimagi e dau caka sara ga i lomanivale, ena so na gauna ni dau levu na magimagi sa dau biu i tuba. Ena kena qai dau biu gona i tuba ra qai kila kina na tamata na kena levu. O koya gona na ka vuni se ka maroroi ni dua na vuvale me biu tiko ga i lomanivale, ka me kua ni biu i tuba de ra kila na tani. 

Ena qai tomani tale yani.