Nai ivosavosa vaka-Viti

ESA koto oqo e ra na i kuri ni ivosavosa vaka-Viti eda vuli tiko mai kina ena veimacawa, ni wiliwili sara yani.

Na ivosavosa cava e dau cavuti vua e dua e dau tukuni vua e dua na k qai sega ni vakayacora ena vuku ga ni nona sega ni via rogoca. Ni tukuni vua e dua na ka e curu ga ina dua na qara ni daligana ka curu tale ina kena ka dua.

Kena i sau: Vaka e tiri na wai ena dela ni draunidalo

Vakamacala: Eda na kila vinaka kevaka eda vakaturuma na wai ena draunidalo, ena sega vakadua ni suasua ena turu ga yani lai drodro tani sara.

Ni dua gona e dau tukuni vua e dua na ka qai sega ni vakayacora ena vuku ga ni nona sega ni via rogoca e dau qai tukuni vua na ivosavosa qo.

Na ivosavosa cava kena ibalebale yalataka me sega ni vakayacori tale.

Kena isau: Sa viritaki na kena vatu

Vakamacala: Qo e dua na ivakarau se ivalavala vakaViti. O taura e dua na vatu o qai yalayala oti o viritaka sara na kea vatu, ni o sa na sega ni vakayacora tale vakadua.

Na ivosavosa cava kena ibalebale kila nona turaga nona iyatu nona itutu vakabibi na nona vanua se cakacaka, kila na ka e dodonu me vosa kina.

Kena isau: Kilakila na kena qele

Vakamacala: Na qele o kaya tiko ni nomu se kemu qele, e tu na ka e lakovata; na qaravi ni vanua e tiko na kena i tavi vua na turaga ena vuku ni nona iyatu vakavanua.

Na i vosavosa cava kena i balebale dua na vanua e balavu ia e lekaleka wale tu ga.

Kena isau: Matanikauke

Vakamacala: Na kauke na mataqali lairo vulavula ni veinuku, matalelevu, dau laukana. Na rai ni kauke ni dua na vanua e rairai yawa ena voleka wale tu ga, e qai cavuti kina na i vosavosa qo.

Na kau cava e vakatauvatani kei na Turaga se cavuti vua e dua e sucu turaga.

Kena isau: Lolokula

Vakamacala: Na lolokula na mataqali vasili drau momoto lalai, veivolavolai drokadroka damudamu, e rairai vinaka vei ira na vasili tale eso; vakatauvatani kina kei ira na turaga. Na kula e dau vakayagataki vakalevu ena roka damudamu. E kilai tani ga na lolokula ena kena rairai vinaka ka dokai qai kena i vakadei na wakana me vakataki ira na turaga.

Na i vosavosa cava e cavu vua e manini se dau maqitaka na ka.

Kena isau: Manini sautanini

Vakamacala: Na manini ni o vakayagataka vakavuku, vakamaqosa me dede, me vaka na kakana, wai se ilavo.

Qo e cavuti vua e maroroya se maqitaka na ka, vakabibi ena kakana. Ni qai via vakayagataka sa malumalumu, a sautanini na yagona.

Na i vosavosa cava kena i balebale tuvani vakavinaka vakaveitaravi.

Kena isau: Tuvani vakabati ni beka

Vakamacala: Na beka e dua na mataqali manumanu vuka levu toka, boi levu, vakabati, vakasucuna e kiriwana, vaka na ibulibuli ni kalavo qai vakatabana mamare loaloa.

Era dau veivukayaki vakalevu na vaqara vuanikau dreu, uto vea mera misika, se na se ni onolulu, wame, kavika, vuga, niu mera gunuva. Ra kosakosa vakalevu nira dau veivala. Dau rawa mai ni lau kolo se laurabo, se kuretaki na vunikau ra moce se kana kina, se coko ena kena lawa se dai soni, qai saqa se tavu me laukana. Na suina e caka kina na batiniveiqia, batina e tui me itaube batini beka.

E kau gona mai na ivosavosa qo ina beka ni tuvani vaka veitaravi vinaka tu na batina. Ni dua gona na ka e tuvani vakavinaka ka vakaveitaravi tu ena qai cavuti kina na ivosavosa qo: Tuvani vakabati ni beka.

Na i vosavosa cava e cavuti vua e dua e mai cudruvaka lasulasu tiko e dua na ka e sega ni nona.

Kena isau: Mai cudruvi au tale ena kequ vuni ivi

Vakamacala: Na ivi e dua na mataqali kauvuata vakaitamera rugurugua ni bati ni veidogo kei na lomanivanua, vakabibi ena vanua suasua, waka lelevu, vaqalita, drauilelevu babalavu vavaku dravia, se lalai vulavula boivinaka, vuailelevu toka via sababa. Na lewena e dau saqa me laukana, se yaca me madrainiviti, bila, sikiviro, koko, soloi. Tolona e wai ni mosinikete, se kari kei na tolo ni dawa me wai ni misuqa, se kari kei na tolo ni tarawau me wai ni ramusu. Ni dua gona e mai cudruvaka lasulasu tiko e dua na ka e sega ni nona ena qai cavu vua na ivosavosa qo: Mai cudruvi au tale ena kequ vuni ivi.

Ena qai kuri tale yani