Na noda itovo nai Taukei

EDA kilai tani ena veiyasai vuravura na kawa i Taukei ni vanua o Viti ni tiko na noda i vakarau, itovo kei na veika eda dau vakamenemenea ka matanataki kina na noda bula vakaivakarau, veidokai kei na vakarokoroko ka conaki koto e loma na loloma kei na dina. Ia, e koto oqo eso nai vakarau kei na itovo vakavanua eda kilai tani kina mai na veimata tamata tale eso, ni wiliwili sara yani.

Na Veilumu
E dau caka e na gauna ni marau.
VAKAWATI SE VAKAMAU
Oqo na veitovo vakavanua kei na kena i vakamacala ni tuvatuva ni veika e dau vakayacori ena dua na vakawati se vakamau ni dua nai i taukei ena gauna e liu. Ena gauna oqo e sa dua tani sara na kena e da sa mai raica ka vinaka meda vakadikeva na kena duidui ka me da vuli mai kina.

Tabailago
Na kena vakarogotaki ki na i tubutubu ni yalewa me sa vosaki.

Duguci
Na kena kerei vakavanua na yalewa e na kena sa vosaki ka vakayagataki me i duguci na tabua.

Vakadonu Gusu
Na kena vakavinavinakataki ni sa vakadonuya na yalewa e na nona sa duguci ka dau tuberi na tabua me i vakadonu ni gusu.

Vakana
Na magiti e rau dui cakava na weka ni tagane kei na yalewa me soqoni mai kina na dui wekadrau ka me mai veivosakitaki ka navuci kina na veika me vakayacori kei na i tavi me ra dui vakaitavi kina ena gauna ni vakamau.

Na Vakabi i Vola
Oqo e i vakarau vou e na kena sa vinakati me kilai raraba na nodrau via vakawati e dua na tagane kei na yalewa. Sa na kabi tu na i vola me 21 na siga. Sa na rawa vua e dua me saqata na vakawati oqo e na loma ni gauna oqori.

Na Dresu i Vola
Ni sa oti e 21 na siga, sa na qai kau mai na i vola tara ni vakamau, oqo ni sa dresu na i vola ni vakabi i vola.

Na Vakawati kei na Vakamau
E dau kilai e Viti e na gauna e liu na vosa oqo na vakawati. Ia na vakamau e yavutaki mai na vosa na “mau” se donu, ka vakaraitaki ni sa donu mai na tabana se yasana ruarua ka mau kina na veivosaki kei na veidinadinati ka me sa ma ni vakayacori me vakalotutaki ka vakamatanitutaki na veivakadonui oqori.

Na Tevutevu
Na i yau ka kau ki na vale ni vakawati, oqori e okati kina na i vivivi ibe me tekivu mai na kena tabakau kina na dela ni loga, i coco levu, i coco lalai, na i kotokoto, na vakabati, na dela ni loga, na kumi, na gatu, na taunamu ni Viti, nai yaya vakavavalagi ka okati kina na taunamu, i tutuvi, na i latilati, yaya ni vale kei na vuqa tale.

I Butubutu
Na ibe ka tevu e valenilotu me rau tu kina na vakamau. Na ibe oqo e dau coki me nona ko koya e caka vakamau.

Nai Lakovi ni Yalewa
Ni sa oti na lotu, solevu kei na tevutevu, sa qai lakovi na yalewa me sa mai tawana na nona vale vou. Na tabua e dau i lakovi ni yalewa.

Na Lewe se i Vakatawa ni Bola
Na tabua ka vakaleweni kina nona bola se kato na yalewa e na nona sa lako ki na nona vale ni vakawati.

Na i Yau i Tinani Gone
Oqo nai yau kei na magiti ka sa koto tani sara ga me nei koya na tina ni yalewa vou.

Na i Kali ni Sucu
Na tabua e tuberi vei ratou na wekani yalewa me baleta na kena sa mai vakacavari koto na veitaqomaki vakatina nei koya na tina ni yalewa vou.

Na i Vola
Na tabua e tuberi me i vakadinadina ni sa na kilai vakavanua na yalewa vou me sa dua ko koya na lewe ni mataqali ka na dua ko koya ena cakava na cakacaka vakaitokatoka, vakamataqali, vakayavusa se vakavanua ena vanua sa laki vakawati kina.

I Tataunaki
Na tabua ka ratou tuberaka na weka ni yalewa vei ratou na weka ni tagane me tataunaki kina na yalewa. Oqo sara tale ga e dua na veiyalayalati vakavanua ka na rogo na kena vosa e na gauna sa ciqomi, kacivi, vatonaki ka vakamaluataki na kamunaga ko ya.

Bogi Va
Na magiti e vakarautaki ni sa oti e bogi va na gauna ni vakamau. E dau vavi e dua na magiti ka kena i coi e dua na vuaka. Oqo e dua na magiti dredre ka ni na kilai e ke na i tubutubu ni nei koya na yalewa vou kei na veitaqomaki e caka tu mai vua. E na marau sa caka tiko mai, ena so na vanua, e dau mai tini ca e na gauna sa caka kina na vakabogi va.
Vakasobu
Na vakasoburi ki wai me vaqolivi na yalewa vou. E dau caka e dua na kena kakana ka caka tale ga na nona i vakamamaca na yalewa vou.

Na i Tatau
Na tabua e tuberi me ra sa tatau kina na weka ni yalewa me ra sa suka tale kina nodra i tikotiko.

I Vakatale
Na tabua ka tuberi me ra vakatalei kina na weka ni yalewa ka tau tale ga kina na vosa ni veimasuti ke mani baleca se sakasaka e so na ka e vakayacori e na gauna ni solevu ni vakawati.

I Boko ni Buka
Na tabua se yaqona se magiti ka vakacabori me i tukuni ni sa mai cava koto na cakacaka ni vakawati ko ya e na vavavi se vakasaqa.

NA I TOVO VAKAVANUA ME BALETA NA I TEITEI
Na Oco
Ni dua nai teitei levu e gadrevi me caka era dau laki delevi (kerei) mai e so me ra mai veivuke ena kena tei, lau, tarai ni moa se wereci. O koya nai taukei ni teitei ena caka oco se magiti me kedra na lai teitei.

Na Sevu
Oqo na kakana ni yabaki ka dau kau taumada vua na Turaga me laki sevu vua. Na sevu e dau cabo droka ka dau sevu na kakana me vaka na uvi, vudi, kei na vuata me vaka na dawa.

Na Drawe
Na vua ni qele me vaka na dalo, uvi, kawai se kumala ka dau cavu ga mai ka laki biu ena nona valenikuro na turaga ka da teitei tiko ena nona tiki ni qele. E dau sega ni dau nakiti me kilai o koya e kauta yani na drawe se kakana koya.

Na Uvi Ni Vanua
Oqo na uvi e dau lavaki vakavanua me kumuni me nona I tei na turaga. E sega ni dau cabo ka dau kau ga mai ka ra lesu tale na kauta mai.